Email Listemize üye olun, haberler ayağınıza gelsin

İrfan NİŞANCIK
irfannisancik@sakaryayenihaber.com

CEVAT ADAPAZARLI

"Çok kalabalıktı, caminin bahçesi. Dışarıda Bankalar Caddesi'nde "trafik kapanmıştı".Şehrin önemli simaları ve ailelerine mensup tüm tanınmış eşraf musallada yatan mevtaya karşı son görevlerini yapmanın telaşı içinde idi. Ben çok yakın arkadaşlarından biri idim. Onunla her çalışmasında "kader birliği" ve "yol arkadaşlığı" yapmıştım. Yokluğuna alışmak çok zordu. Caminin bahçesinde iğne atsan yere düşmezdi. Kalabalığı tarif mümkünsüzdü. Dönemin valisi, belediye başkanı, tümen komutanı ve milletvekilleri oradaydı. Kolay değildi; onu tanıyan hemen herkesin gözünden yaş akıyordu. Öğlen namazına birkaç dakika vardı ki; kalabalık daha da artmaya başlamış caminin bulunduğu bölgede yollar dahi trafiğe kapanmıştı. Çevre illerden, İstanbul ve İzmit'ten gelenlerin yanı sıra ilçelerden gelenlerin sayısını bilemiyorduk" diye başladı anlatmaya, Federal Almanya Braunschweig'den gelen Nezih Özçiftçi.
27 Eylül 1979 günü Orhan Camii avlusunda yaşanılanları anlatırken bir yandan da "Cevat Bey; çok Adapazarlı'nın "Dayıbey"i idi. Çok kişiye düğününde hamilik, ödemesinde babalık, ömr-ü hayatında da hayır sahipliği yapmıştır" ifadesini kullanıyordu. Nezih Özçiftçi; 1932 Adapazarı Kömürpazarı doğumlu bir inşaat mühendisi.
Adapazarı'nın en eski ailelerinden biri olan "Yakupzadeler"den Eşref Efendi'nin torunu ve Mehmet Hayri Bey'in oğlu. Bugünkü Şeker Fabrikası dâhil Atatürk Stadı ve o çevre mıntıkada 500 dönüm araziden müteşekkil "Eski Köprü Çiftliği"nin sahibidir, Yakupzadeler. Cevat Adapazarlı'nın pasajları olan Cevatbey–1 ve Cevatbey-2'nin projelerini çizip, inşaatını başlatıp bitirmiş, dünya sinema tarihinin en kısa süreli açık kalan sinemasının dekorasyonunu yapıp hizmete açan, Almanya'ya giderken de "Dayıbey'i Cevat Adapazarlı"dan "Oraya ölmeye gitmiyorsun herhalde" yaklaşımı altında bir tomar para harçlığı "alıp-giden" biri.

"Dayıbey, Dağıstan kökenli. Babası Arapzade Pırtıcı Sait Efendi'nin gözü gibi bakıp büyüttüğü canı-ciğeri, biricik evladı. Daha 27 yaşında bir genç iken verdiği ani bir karar ile 1919'da Osmanlı İmparatorluğu'nun son döneminde Adapazarı Emniyet Bankası'nı en yakın arkadaşı Talip Kuriş ile komandit şirket olarak kurmuş, 1928 yılında anonim şirket haline getirerek büyütmüş, çevre il ve ilçelerde şubelere sahip edindirmiş. 1932 yılında 200 bin kg flatür koza işleyebilen 80 çarklı tezgâhında 150 işçi çalıştıran koza fabrikası kurmuş. 21 Haziran 1934'te çıkartılan "Soyadı Kanunu" sonrasında 18 Temmuz 1934'e kadar "Arapzade" soyadını kullandı. Adapazarı'nda soyadını kanun ile ilk değiştirenlerden oldu ve bu işim öncülüğünü yaptı. Koza alımları için borsa kurmuş yüzlerce ton kozayı işlemiş, Kurtuluş Savaşı'nda sağladığı maddi katkıları ile milis kuvvetlerinin hamisi ve gözeteni olmuş. Öyle ki; yaşadığı şehrin adını soyadı yapacak kadar sevmiş ender ve bir o kadar da Adapazarı için önemli biri"dedi.

Adapazarılı İşadamı Ünal Taşöz kendisi ile yaptığımız bir görüşmede "Cevat Bey`; Mayıs 1971 yılında Küçükhamam Sokak'ta bulunan evimizde kıyılan nikâhımın şahitliğini yaptı. İki kızı bir oğlu vardı. Kızlarından büyüğü olan Samahat İstanbul Şişli Etfal Hastanesi Doğum ve Çocuk Doktoru Nezih Bey ile evlendi. Küçük kızının adı da Eldebiran. Bir deniz subayı ile evlendi ve sonradan rahmetli oldu. Oğlu Reşat babası öldükten altı - yedi ay sonra rahmetli oldu" bilgisini verdi. Merhum Gazeteci Fahri Çatallar bir keresinde "Cevat Adapazarlı, 22 Şubat 1968 günü Adapazarı Meserret İşhanı'nda Tercüman Gazetesi Bürosu'nda yaptığımız Anadolu Gazete Sahipleri Sendikası'nın genel kurulunun kongre masraflarını karşılamış ve sendikanın ihtiyacı olan mobilya ve mefruşatı alıp hediye etmişti. Onun Adapazarı ve Adapazarlılar için yaptıklarını unutmak mümkün değildir. Adapazarı'nın sosyal, iktisadi ve siyasi hayatına yön verenlerden oldu. 1943 ve 1967 Adapazarı Depremi'nde hasar alan camilerinin ve kamu binalarının yapımı için halktan toplanan yardımların önemli miktarını veren Cevat Bey'dir. İstanbul'da 22-27 Kasım 1948 tarihinde toplanan 2. İktisat Kongresi'ne Adapazarı Ticaret Odası Temsilcisi olarak Kazım Alkan, Şevket Kundakçı, Talip Kuriş ve Abdulkadir Güler ile birlikte iştirak etti. 17 Mart 1949'da Şeker Fabrikası'nın kurulması için Ankara'ya giden Reşat Keremoğlu, Hasan Erman, Nüzhet Yığın ve Dr. Kadri Kalfaoğlu'nun da aralarında bulunduğu heyetin içinde yer aldı, 1945 yılında kurduğu Güneşspor futbol takımı Sakaryaspor'un altyapısını oluşturan dört takımdan biri oldu. Uzunçarşı'nın başında bugün Toplar Han'ın bulunduğu yerdeki fırını çalıştırdı. Cumhuriyetin Adapazarı'nda ilk esnaflarından oldu yıllarca Soğanpazarı'nda zahirecilik yaptı. Kurduğu Adapazarı Emniyet Bankası'nın müdürlerinden Hacı Abdullah Tezemir 1.Dönem Millet Meclisi'ne milletvekili, Asım Bey'de Adapazarı Ticaret Odası'na kurucu olmuştur.1955'in Mayıs'ında kurulan Türk Kadınlar Birliği Adapazarı Şubesi'nin kuruluşunu sağladı ve öldüğü güne kadar bütün masraflarını üstlendi" açıklamalarını yapmıştı.
Gazeteci Abdullah Çelik, Cevat Adapazarlı'yla ilgili bir anısını anlatırken "1964 yılında Cengiz Topel İlkokulu'nda müdürüm. Doğduğum köy Sapanca Fevziye Köyü'nde köyün ileri gelenleri bir cami inşaatına başladıklarından Adapazarı'ndan yardım toplamam için bana makbuz göndermişler. Şemsiyeli bahçede bulunan yerinde oturan Cevat Bey'e gittim. Utana sıkıla.. Bu durumdan bahsettim ve kendisinden yardım talep ettim. Durdu, ses çıkarmadı. İleri doğru baktı. Karşısında duran ve onun kadrolu dilencilerinden olan birini gördü ve parmağıyla çağırdı. Koşarak gelen adama cebinden çıkarttığı tomardan 1lira uzattı ve git dedi. Kalan tomarı bana vererek "Buda senin köy camisinin nasibi" dedi. Makbuz kesmek istedim kabul etmedi. Yanında ayrıldım. Sonra saydığımda tomarda seksendokuz lira vardı. Herkesin dediğinin aksine hayır sahibiydi" dedi.
Eczacı Mehmet Toplar, Cevat Bey'e ilişkin bir anısında "Ölmesinden bir veya bir buçuk yıl önce Ramazan ayıydı. Şemsiyeli bahçede Devlet Hastanesi dahili mütehasısı Dr. Ahmet Şeren, Gazeteci Lebip Kökçü ve Öğretmen Abdullah Çelik ile oturuyordu. Eczaneden alıp götürdüğüm ilacını uzattım, aldı. Su getireyim, için dedim. Olmaz deyip yerinden kalktı. Ocağa gitti aldığı su bardağını aşağı eğilip kimse görmeden içti. Dini değerlere önem verirdi. Ve saygıda kusur etmemeye çalışırdı. İfadesini kullandı

Yazı Tarihi : 05 Ekim 2008 Pazar

Köşe Yazarları

	Necati CERRAH "Eğitimde Doğru İz Üzerinde Olmak" Ya Da "Yanlışın Ardından Sürüklenmemek"

	Cihan ERSÖZ Kriz yok diyenlere...

	Taner İLTAŞ Stres yok!

	Ömer EMECAN KOCAALİ'NİN HABİBE ANALARI

	Zihni AÇBA GÖBEK ADI HÜSEYİN...