21 Mayıs 2019

İLGİNÇ İDDİA: SAKARYA NEHRİ, BİR DÖNEM İZMİT KÖRFEZİNE AKIYORDU


HERKESE BİLİM VE TEKNOLOJİ DERGİSİNDE JEOLOG ESİN ARPAT SAKARYA NEHRİNİN BİR DÖNEM KARADENİZ'E DEĞİL, İZMİT KÖRFEZİNE AKIYOR OLABİLECEĞİNİ YAZDI. JÜSTİNYEN KÖPRÜSÜNÜN YAPILIŞ AMACINI SORGULAYAN ARPAT'IN İLGİNÇ İDDİALARI ŞÖYLE:

Sakarya Irmağı Kızılırmak ve Fırat’tan sonra Türkiye sınırları içindeki en uzun üçüncü akarsudur. Barajların yapımı öncesinde yıllık ortalama 200 m3/s su taşımaktaydı ve taşıdığı yıllık yaklaşık 2,5 milyon m3 asılı gereç miktarı ile de önde gelmekteydi.

Buna karşın Sakarya’nın Kızılırmak ve Yeşilırmak’ın tersine Karadeniz’e uzanan bir delta oluşturmamış olduğu dikkati çekmektedir. Bu çelişki, konuyu irdeleyenlerin bir bölümünce bölgenin İstanbul Boğazı’na yakınlığı nedeniyle güçlü akıntıların delta oluşumuna izin vermediği şeklinde açıklanmaya çalışılmıştır. Doğal olarak bu görüş, Karadeniz’deki ana akıntı sisteminin saatin tersi yönünde belirgin olması gerçeği ile bağdaşmamaktadır.

Bir gurup araştırmacı Sakarya’nın uzun bir süre Marmara Denizi’ne dökülmüş olabileceği görüşünü savunmuş, bir grup da Sakarya’nın taşıdığı asılı gereci, Karadeniz’e  ulaşmadan, yolu üzerindeki Adapazarı çöküntü havzasına biriktirmiş olabileceği görüşünü benimsemiştir. Sakarya’nın üzerinde durulmamış olan diğer bir özelliği de Karadeniz’deki su düzeyinin Dördüncü Zaman buzul dönemlerinde günümüzdekine göre çok alçak olduğu dönemlerde ırmak yatağının önemli ölçüde derinleşmemiş olmasıdır.

Karadeniz’in son buzul döneminde de günümüzdeki düzeyine göre 100-110m derin bir konumda uzun süre kaldığı bilinmektedir. Karadeniz’e dökülen ufak akarsular bile bu dönemde vadilerini hızlı bir şekilde kazarak gömülmüşler, deniz düzeyinin hızla yükselmesi sonucunda da bu derin vadilerini alüvyon ile doldurmuşlar ve denize doğru ilerleyen deltalar oluşturmuşlardır. Hatırı sayılır boyutta bir deltanın yokluğu bir yana, Sakarya Irmağı’nın ağzının önündeki deniz bölgesinde yapılmış sismik çalışmalarda, söz konusu son 7-8 bin yıllık dönemde, deniz tabanında sadece ince bir çökel örtüsünün gelişmiş olduğu görülmektedir.

Ayrıca, tam kalınlığı bilinmemekle birlikte Sakarya’nın yatağında, denize yakın kesimlerindeki alüvyon dolgusunun oldukça sığ olduğu anlaşılmaktadır. Oysa, söz konusu bu türden vadi dolgularının kalınlığı Karadeniz’e dökülen birçok akarsuda 100 metreye yaklaşmaktadır.

Gelişmiş bir deltasının bulunmayışı ve düşük deniz düzeyi dönemlerinde derin kazılmış ve günümüzde gömülü olan bir vadiye sahip olmayışı Sakarya Irmağı’nın ancak çok yakın bir geçmişte Karadeniz’e dökülmeye başlamış olduğu sonucuna götürmektedir.

Bu durumda Sakarya’nın Karadeniz ile bağlantı kurmadan önceki geçmişini sorgulamak gerekir.  Bu sorunu tartışmak için Sakarya’nın Adapazarı ovasını kestiği kuşağı çok öz olarak ele almak kaçınılmazdır. 

Söz konusu kuşakta günümüzde Kuzey Anadolu Fayı (KAF) bulunmaktadır. Ancak KAF’ın bu kuşağa yerleşmesi, tıpkı Marmara Denizi’nde, İzmit Körfezi’nde de olduğu gibi, 100-200 bin yıl dolayında çok yakın sayılabilecek bir geçmişe sahiptir. Fayın yerleşmesi öncesinde bu kuşak bir çöküntü oluğudur. Sakarya’nın bu oluğu keserek kuzeye Karadeniz’e gitmiş olma olasılığı son derece düşüktür. Bir ölçüde genç çökel ile dolmuş olmasına rağmen Sapanca Gölü’nün derin kesimleri günümüzdeki deniz düzeyinin hala 30m kadar altındadır.

Bu durumda Sakarya Irmağı Sapanca güzergahını kullanarak Marmara’ya akmış olmalıdır. İzmit Körfezi’nin her iki yakasında 100 m ye kadar varan çeşitli yükseltilerde akarsu aşınım ve birikim sekilerinin yer alıyor olması da söz konusu kuşağa yerleşmiş bir akarsuyunu oldukça uzun bir dönemi kapsayan bir geçmişi olduğunu göstermektedir.

Sakarya Irmağı’nın da yer almış olduğu bu çöküntüye kuzeyden de katılımların olmuş olması kaçınılmazdır. Aşınıma karşı dirençleri düşük olan kesimlerde bu kuzeyden güneye, çukurluğa doğru yönelmiş olan akarsuların su bölüm çizgilerini Karadeniz’e doğru genişleterek büyük beslenme havzalarına sahip olmuş olma olasılıkları yüksektir. Günümüzdeki Çark Suyu vadisinin söz konusu bu güneye yönelmiş büyücek bir akarsu tarafından oluşturulmuş olması güçlü bir olasılıktır. 

30m den daha düşük yükseltideki alanın, Karadeniz kıyısına çok yakın olan kesimi dışındaki bölümünün, söz konusu bu güneye yönelmiş akarsuyun aşındırarak oluşturduğu bir havzanın kalıntısı olması olasılığı çok yüksektir. Sakarya’nın çöküntü kuşağını doldurup aşarak Karadeniz’e yönelmiş olduğu çok genç bir dönemde bu eski aşınım havzası alüvyon ile dolarak güneye yönelmiş akarsu sisteminin vadilerini geniş düzlükler altında saklamış olmalıdır.

Özet olarak: Sakarya Irmağının uzun süre, günümüzde KAF’ın da yer aldığı bir çöküntü kuşağını izleyerek Marmara’ya boşalmış olduğunu, günümüzdeki Çark Suyu vadisinin o dönemde Sakarya’ya kuzeyden bağlanan bir akarsu tarafından oluşturulmuş olduğunu, çukurluğu doldurarak Karadeniz’e yönelmiş olan Sakarya’nın Adapazarı’nın kuzeyindeki vadi sistemini, bu arada Çark Suyu vadisini de alüvyon ile boğduğunu öneren bir varsayımı öne sürmek için, kanımca, eldeki veriler oldukça güçlüdür.

Birkaç temel çalışma ile bu varsayımın doğrulanma olasılığı da yüksek gözükmektedir. Doldurduğu ovada kaçınılmaz olarak çok düşük bir eğime sahip olan Sakarya’nın bundan dolayı neden olduğu bataklık ortamını büyük ölçüde sınırlayabilmek ve doğuya doğru stratejik ulaşımı kesintisiz sağlayabilmek için Jüstinyanus döneminde, kolay bir mühendislik uygulamasıyla Sakarya’yı Çark Suyu vadisine saptırmanın çok akılcı bir tasarım olduğu kabul edilmek durumundadır. Tasarımın geri kalan kısmının Jüstinyanus’un MS 565 yılında ölümü nedeniyle tamamlanamamış olması güçlü bir olasılıktır.

Yazının tümüne ulaşmak için aşağıdaki adrese bakınız

https://www.herkesebilimteknoloji.com/haberler/surdurulebilirlik/adapazarindaki-gorkemli-roma-koprusunun-gizemi




12 Mayıs 2019 , Pazar Bu haber toplam 0 defa okundu.
YASAL UYARI:Haber portalımız 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'na uygun olarak yayınlanmaktadır Yayınlanan fotoğrafların yeniden yayımı ve herhangi bir ortamda basılması, önceden yazılı izin gerektirir. Portalımızda yayınlanan haberler ise, kaynak gösterilmek ve portalımızın ilgili sayfasına link verilmek koşuluyla yeniden yayınlanabilir.

 

 

 

Bu Haberi Okuyanlar Bunları da Okudu



GAZETE SAYFALARI

GAZETE ARŞİVİ

Arşivde Tarihe Göre Arama Yap

Arşivde Ara


 

 

 


 

 



 



Sakaryada Avukatlar

Site İçi Arama

 

 

 

 

Anket Sorusu Diğer Anketler

SİZCE SAKARYA'NIN EN ÖNEMLİ SORUNU NE?

PUAN DURUMU


SAKARYADA HALI YIKAMA Sakarya'da Kiralık VinçSakarya OtelleriSakarya OtelSAKARYA HALI YIKAMASAKARYA DÜĞÜN SALONLARI