Bütçe ve vergi gelirleri

Değerli okurlar,

Bu hafta bütçe gelirleri içerisinde vergi türlerinin oran ve tutarları hakkında bilgi vereceğim.

Vergi; gelir, harcama ve servetten alınan parasal değerdir. Bütçe gelirlerine bakmadan önce başlıca vergi türlerini tanımlamakta fayda bulunmaktadır.

GELİRDEN ALINAN VERGİLER

Türk vergi mevzuatında yer alan gelir vergileri şahsi gelir vergisi ve kurumlar vergisidir.

Türkiye’de %15 ile %40 oranında gelir vergisi uygulanmaktadır. 2020 yılı için, bir gerçek kişinin yıllık geliri 600.000,00 TL üstünde ise %40 oranında vergi uygulanacaktır.

Türkiye’de kurumlar vergisi oranı ise %20’dir. Ancak, 2018, 2019 ve 2020 yılları için bu oran %22’ye yükseltilmiştir.

HARCAMADAN ALINAN VERGİLER

Bu vergilere; Katma Değer Vergisi, Özel Tüketim Vergisi, Bankacılık ve Sigorta Muameleleri Vergisi​, Damga Vergisi, Konaklama vergisi örnek olarak gösterilebilir.
 

SERVETTEN ALINAN VERGİLER

Değerli konut vergisi, emlak vergisi, motorlu taşıt vergisi ve veraset intikal vergisi servet üzerinden alınan vergilerdendir.

Peki, Türkiye bütçesini hangi vergilerle finanse etmektedir? 2019 yılı gerçekleşen bütçe rakamları açısından durumu değerlendirmek istiyorum.

Devletimiz 2019 yılında yaklaşık 673 milyar TL vergi tahsilatı gerçekleştirmiştir. Elde edilen vergi gelirlerinin 163 milyar TL’si şahsi gelirden, 152 milyar TL’si kurumların gelirinden oluşmuştur.

Dolaylı vergilerin yine ön planda olduğu görülmektedir. Katma Değer Vergisi geliri 180 milyar TL’dir. Özel Tüketim Vergisinin bütçeye katkısı ise 147 milyar TL olmuştur. Özel tüketim vergisi gelirleri içerisinde sigara ve alkol tüketiminden oluşan pay ise tam 65 milyar TL’dir. Bu miktara sigara ve alkol satışından elde edilen katma değer vergisi eklendiğinde söz konusu rakam 76 milyar TL’yi bulmaktadır. Yani, bütçe gelirlerinin yaklaşık yüzde 11’ini alkol ve sigara tüketenlerden alınan vergiler oluşturmuştur.  

Kayıt dışı ekonomi sebebiyle gelirden alınan vergi tutarının az olması, tüketimden alınan verginin artması sonucu doğurmuştur. Ancak, salt tüketimden alınan vergiye dayalı bir bütçe politikasının olumsuz sonuçlar doğurduğu ve vergi gelirlerini arttırmadığı ortadadır.

2020 yılında var olan ekonomik sıkıntılar ve Coronavirüs etkisi vergi tahsilatını düşürmüştür. Oluşacak bütçe açığının birtakım yeni vergilerle kapatılması sonucu ortaya çıkabilir.

Öte yandan, vergi mükellefleri mevcut amme borçlarını ödeyememekte ve vergi idarelerince banka hesaplarına e-haciz işlemleri uygulanmaktadır. Bu durum mükellefi daha büyük bir çıkmaza sokmakta, ticari hayatı kilitlemektedir. Piyasada çarkların tekrar dönmesi ve mükelleflerin finansal hareket kabiliyetini kazanması için amme alacaklarına ilişkin yapılandırma beklentisi artmaktadır. Kanun koyucunun bu konuya kayıtsız kalmaması gerektiğini düşünüyorum.

Tüm okurlarımızın bayramını kutlar, sağlıklı bir hafta dilerim.

YORUM EKLE