TARİH TEKERRÜR MÜ EDİYOR?

 

         Doğru görmek ve doğru yapabilmek için daha önce yapılanları bilmek şarttır. Milletlerin tarihleri gelecek nesiller için en feyizli bir abidedir.. Tarih kendisinden ibret almayanlara aynı faciayı tekrar yaşatır. Tarihi olaylar aynı tekrar etmese bile  tarihte şartları ve sonuçları birbirini andıran olaylar az değildir.

         İnsanlık tarihinin kökünü oluşturan, yeryüzünde her tarafa dal budak saldıkça olgunlaşan, tarihin birbirini izleyen acı ve tatlı olayları ve feleketleriyle pişen, nihayet 1. Cihan Harbi  ve İstiklal Harbi nin verdiği derslerle basiret kudretini kazanmış olması gereken Türk Milleti nin  yakın tarihinin hatalarını tekrarlamamasını beklemek  bir Türk olarak hakkımızdır.

         Tarihte bir çok faciaya, o memleketin en yüksek adamları sanılan siyasi ve askeri şahsiyetlerin, siyasi ve askeri dirayetsizlikleri sebep olmuştur.

         Sultan Abdül  Aziz in vazife verdiği adamlardan biri Mithat Paşa, sadrazam olduktan iki ay sonra, bütçede açık olduğu halde, açık yok diye yalan söylediği için azledilmiş. Mahmut Nedim Paşa ( Rus Nedim Paşa)  devleti iflas ettirmiş. Hüseyin Avni Paşa göreve geldiğinde benzer beceriksizlikler göstermeye devam etmiş ve devlet her geçen gün daha da kötü durumlara düşmeye devam etmiştir.

           Bu üç paşanın da her birinin göreve geldiğinde bir çok olumsuz olaylar yaşanmış ve her üçü de sırasıyla görevlerinden azledilmiştir

 

            Bu     üç   paşanın     da   desteğiyle     İstanbul da gösteriler yapılmış ve bu gösteriler ihtilale dönüşmüş ve Abdül   Aziz tahttan indirilerek yerine 5. Murat tahta geçirilmiştir. (30.05.1876)

          Dolayısıyla ehliyetsiz padişahlar, paşalar, sadrazamlar ve nazırlar eliyle, hesapsız harcamalar, lüks ve savurgan yaşamlarıyla, aleyhimize yapılan yabancı devletlerle anlaşmalarıyla, 95- 100 yıllık imtiyazlarla emsallerine göre misli misli fazla raişlerle yaptırılan demiryolu ve benzeri  işlerle devleti uçurumun kenarına getirmişlerdi.

         O zamanın devlet adamları, hükümet adamları  tarihin geçmiş olaylarını iyice görerek ve anlayarak bir donanım kazanmak şöyle dursun, meydana gelen büyük olayların iç yüzünü, gerçek çehresini tespit etmeye engel oluyorlar ve devletin başına gelen felaketleri bir iki kelle kesmekle örtbas ediyor ve milletten gizliyorlardı. Başarılar ise hükümdara mal edilerek, riyakarların methiyelerine, dalkavukların zemini oluyordu.

        Osmanlı Devleti yaşadığı bir çok mali sıkıntıya rağmen dış borç almayı onur kırıcı kabul edip, mali sorunlarını  iç borçlanmayla ek vergilerle çözüyordu. Ta ki Kırım Savaşı na kadar.  İlk dış borçlanmayı Kırım Savaşı nda yapmak zorunda kaldı. Zaten zor durumda olan maliye bir büyük savaşı kaldıracak durumda değildi. Fakat bu olumsuz süreç aniden oluşmadı. Adım adım, göre göre buralara gelindi. 1838 de İngilter ile yapılan Balta Limanı Ticaret anlaşması  devlete ve halka büyük başarıymış gibi anlatıldı. Tıpkı Tansu Çiller hükümetinin  AB ile yaptığı  Gümrük Birliği Anlaşması gibi halka alkışlatıldı. Sonrası geldi tabi. Fransa, Hollanda, İsveç , Norveç derken Avrupa nın bütün güçlü devletleriyle aynı şartlarda onlara  mali ve adli olmak üzere diğer bir çok konuda ayrıcalıklar tanıyan anlaşmalar Osmanlı Devletinin çöküşünün başlangıcı oluyordu. Vergi indirimleri,  serbes mal dolaşımı,   başta olmak üzere Avrupalı tüccarlara ayrıcalıklar tanırken, kendi ticaret  ve üretim alanlarında ise vergiler yabancılardan misli kere fazlaydı. Böylece kendi üreticimiz ve tüccarımız Avrupalı emsaldaşlarıyla rekabet edemez duruma getirildi ve bir bir yok olarak piyasa ve dolayısıyla ekonomi yabancıların eline geçti.

           Bu süreç Osmanlı Devletini 1876 da ilan ettiği iflasa kadar götürdü. Sonraki süreçte de  Düyun-u Umumiye ( Genel Borçlar İdaresi) nin kuruluşuna kadar götürdü.Artık Osmanlı Devleti Bütçe yapma imkanını da kaybederek, ekonomik bağımsızlığını kaybetti.

      Osmanlı Devleti ni iflasa sürükleyen bu süreçte iç borçlanmalar hariç tam 15 büyük borçlanma gerçekleşti. İç borçlanmalar da aslında yabancı devletlerin güdümünde olan gayrimüslümlerin tekelindeki Galata Bankerleri nden yapılabiliyordu. Çünkü Türkler savaşlarda geçen ömürleri mali yönden gayrimüslümlerden çok geride, hatta bir çoğu karın doyurma derdinde  gayrimüslümlerin işlerinde amelelik yapıyordu.

1.      İlk borçlanma Mısır vilayetinin vergileri teminat gösterilerek yapıldı.  % 6 gibi yüksek bir faizle yapılmıştır. Dünyadaki emsallerinin iki katı.

2.      İkinci borçlanma  1855 borçlanması.Mısır vergilerinden artan para ve gümrük vergileri ile Suriye gümrük asılatı teminat gösterilmiştir.

Bu şekilde 1854 te başlayan dış borçlanma 15 i Düyün-u Umumiye ye kadar, daha sonraları sayısı 41 i bulan ve 1914 e kadar süren bu borçlanmalar, her seferinde  şartları daha ağır anlaşmalar daha yüksek faizlerle Osmanlı Devleti ni yıkılışa götüren süreçte önemli rol oynamıştır.

-          1858 borçlanması.

-          1860 Paris borçlanması.

-          1862 Abdül Aziz Fermanı ile 1862 borçlanması.

-          1863 borçlanması.

-          1865 Ağnam istikrazı ( Koyun borçlanması)

-          1866-1867-1868 borçlanmaları.

-          1869 borçlanması.

-          1870  İkramiyeli Rumeli Demiryolları borçlanması.

-          1871 borçlanması.

-          1872 Hazine tahvilleri ile borçlanma.

-          1873 borçlanması.

Ve mali iflastan önce son borçlanma 1874  genel borçlanma.

        Vadesi gelen borçlar ödenemediği için yeni borçlarla biriken faizler ve maaş giderleri, o dönemde yapılan saraylar  saray ahalisinin  müsrif harcamaları gibi geriye dönüşü olmayan yerlere harcanan paralar Osmanlı Devleti nin maliyesine diz çöktürmüştür.

        Osmanlı Devleti nde  bu son dönemlerin padişahları, sadrazamları, nazırları, paşaları çoğu yabancı devlet yanlısıydılar. Kimi İngiliz yanlısı, kimi Fransız. Kimi Alman yanlısı,k imi Rus yanlısıydılar.

        Mesela Mahmut Nedim Paşa  Rus yanlısıydı. Zaten nam-ı diğer( Rus Nedim Paşa) ydı. Enver Paşa Alman yanlısı, Cemal Paşa Fransız yanlısı.  Sultan Vahdettin  ve Damat Ferit Paşa İngiliz taraftarıydı. Kısacası devleti yönetenler Osmanlı Devleti ni yıkmak isteyen bu yabancı devletlerin  dostluğundan medet umuyorlardı. Oysa Osmanlı devletini ilerleyen zamanda tarih sahnesinden bu devletler silecek, ve bu öngörüye sahip olmayanlar devleti  yönetiyordu.

         Her padişahın, her paşanın,  sadrazamın, nazırın güvendiği bu yabancı devletler, her biri sırası geldikçe bizi ateşlere sürükleyip sonra da yüzüstü bıraktı.

        Enver Paşa nın yanaştığı, hatta ordumuzun komuta kademesini teslim ettiği Almanlar 1. Dünya Savaşı nda ordumuzu felaketten felakete sürükledi.

        İngiltere ye sipariş edilen iki savaş gemisini almak için Londra ya gönderilen Rauf  Bey (Orbay) eli boş döndü.

        Balkan Harbi nden önce ve sonra Cemal Paşa nın Fransa ya sipariş ettiği  6 destrioyer, 2 denizaltı, 12 uçak ve dağ topları da verilmedi.

        Mah mut Nedim  Paşa nam-ı diğer  Rus Nedim Paşa  ya gelince, Ruslar onun sayesinde Osmanlı devletine  her istediklerini  kabul ettirdiler. Bütün zayıf yanlarımızı öğrendiler. Rus saldırılarına açık hale geldik.

         Osmanlı  maliyesinin en kritik ve  zor günlerinde  beklenen  dirayeti  gösterememiş, 6 Ekim 1875 günü  günü gelen borçların yarısını ödeyebileceği beyanı İmparatorluk gazetelerine verdiği resmi tebliğ ile kamuya resmen ilan edilmiş ve nihayet Osmanlı Hükümeti  Nisan 1876  bütün borçların ödenmesini durdurarak “MORATORYUM”  ilan etmiştir. İlan edilen moratoryum ile devletin mali iflası kabul edilmiş oluyordu.

       Kişisel tutumunda olduğu gibi, görevinde de onur ve haysiyetten  yoksun olan Mahmut Nedim Paşa ( Rus Nedim Paşa), böylece Türk Mali Yönetimine olan inanınırlığı ve güveni kökünden yıkan Osmanlı  Sadrazamı olarak tarihteki kara yerini almıştır.

       Zamanın en yüksek adamları sanılan bu dirayetsiz, bilgisiz. Cahil ve kendi ikbalini  düşünen  bu paşaların, padişahların, nazırların ve sadrazamların yanlış politikaları ve uygulamaları Osmanlı devleti ni yıkılışa götüren süreçte  önemli rol oynamıştır.

        Tarihi olaylar aynı tekerrür etmese bile tarihte şartları ve sonuçları  birbirini andıran olaylar az değildir.

       Günümüze gelindiğinde, Türkiye Cumhuriyeti maliyesi ve maliyenin başında bulunanların bu hataların benzerlerine düştükleri herkes tarafından aşikardır.

        Ta 1950 li yıllarda Menderes Hükümetleriyle başlayan pahalı dış borçlanmalar, zaman zaman Demirel hükümetleri döneminde devam etmiş, Özal hükümetlerinde hız kazanmış, Tansu Çiller  Hükümetinin AB  ile yaptığı Gümrük Birliği Anlaşmasıyla ki bu anlaşmayı bazı ekonomi uzmanları İngilizlerle 1838 de yapılan ve  Osmanlı Devletinin çöküşünün temeli olarak kabul ettikleri Balta Limanı Ticaret Anlaşmasıyla özdeşleştirmektedir. Günümüze gelindiğinde ise Merkez Bankası rezervlerinin eriyip eksilere düştüğü, dış borç rezervlerinin tarihi rekorlar kırdığı,  borçların getirdiği faiz yükünün altında ezilen ekonomimize  bir de üretimin düşmesi, işsizlik, hayat pahalılığı  maliyemizin   dolayısıyla devletimizin nasıl bir tabloyla karşı karşıya olduğu bütün kamunun malumudur.

        Umarım Rus Nedim Paşa nın  aldığı tarihteki kara yere bir Nedim Paşa daha eklenmez.

 

 

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Ali Çetinkaya - Mesaj Gönder --- Okunma


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Sakarya Yenihaber Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Sakarya Yenihaber Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA), Anka Haber Ajansı (ANKA) tarafından servis edilen tüm haberler Sakarya Yenihaber Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Sakarya Yenihaber Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.

02

Nietsche - Son Atatürk Recep Tayyip Erdoğan Türkiye'nin makus talihini değiştirmiştir

Yanıtla . 0Beğen . 1Beğenme 16 Eylül 07:42
01

Ömer Emecan - Güzel ve bilgilendirici bir yazı. Tebrik ediyorum.

Yanıtla . 1Beğen . 0Beğenme 15 Eylül 18:53


Anket Sizce Sakarya'daki en başarılı belediye hangisi?