Kelimeler ve Şeyler-II

“Bir tel kopar âhenk ebediyyen kesilir.”

Yahya Kemal

 Türk dili! Ey uçurumun sarp duvarında açan kır çiçeği! “Ey keder yüklü kap, ey görkemli suskunluk!” Bir direniş türküsüdür seninki…

“Dil varlığın evidir.” diyor Heidegger. Var olmayı dille anlamlandırıyor insan. Sanal zindanın kapıları ardına kadar açılınca “varlığın evi”ni sarp dikenler sardı. Çanlar çalıyor, çanlar çınlıyor, tehdit çanlarının sesi gitgide sarıyor lisânımızı.

“Bu dil ağzımda annemin sütüdür.”

Kısaltmalarla yazıp konuşan, fenomenlerin uyduruk cümlelerini diline pelesenk eden, yarı Türkçe yarı İngilizce sözcükler ve emojiler ile meramını beyan eden internet kuşağının dili, zehre buluyor ağzımdaki anne sütünü.

Platon’a göre “Düşünce dilden, dil düşünceden doğar.” Delacroix ise “Dilden önce düşünce buğuludur, belirsizdir.” diyor. Evet dil,düşünceyi resmeder. Ve dil kültürü, edebiyatı resmeder. Dijital neslin Türkçesi neyi resmediyor? Bu kelimeler ne bizim roman ve hikâyelerimizin kelimeleri ne Dede Korkut’un ne Yahya Kemal’in ne Hâşim’in ne Karacaoğlan’ınne de Tanpınar’ın kelimeleri...

Her şey, kısa mesajların hayatımıza girmesiyle başladı. “SMS”lerle iki binli yılların başlarında tanıştık.Kısa yoldan nasıl selâmverilir alınır? Öğrendik. Yazışmalar, konuşma diline de sıçradı: Selam verirken “sa”, alırken “as” diyor. Merhaba değil “mrb”, hoş geldin değil “hg”, hoş bulduk değil “hb” … Cümleler kısaldı:“Vay kanki hg”! “Slm nbr cnlrm”!

Kıblesi telefon olan yeni dünya neslinin alâmet-i fârikası, üşengeçlik. “Tamam” demeye üşeniyor “tm”, kusura bakma “kb”, inşallah “inş”, eyvallah “eyv”, mükemmel değil “mük” diyor. Kendine iyi bak “kib”, güle güle “gg”, iyi geceler “ig”e dönüştü.

İngilizce sözcükler, Türkçe kelimeleri ölüm uçurumunun ağzına itti. İngilizce sözcükleri de kısaltmaların bela girdâbına…Çöz çözebilirsen:

Kardeş önce “brother” oldu sonra “bro”, kız kardeş önce “sister” sonra “sista” … Allah’a ısmarladık önce “bye bye” sonra “bb”, teşekkür ederim önce “thank you” sonra “thanks, thanx” … Tamam önce “okey” sonra “okeyto”, “oki”ve“ok”,  …Kısaltmalardan ‘kan kardeşlik’ de nasibini aldı; önce “kanka” oldu, sonra “kanki, kank,kanks, knk” …

Sözcüklere “o” takısıgetirmek de gençler arasında pek yaygın:“Efso” efsane, “cano” canım, “müko” mükemmel, “aşko” aşkım,“babişko” baba,“feno” fenomen, “yeto” yeter demek.

Dijital çağın çocuğu, sosyal ağların içine düştü. Örümcek ağına yakalanmış hercâî kelebek gibi çırpınıp duruyor.  Eğitimini, terbiyesini, görgüsünü bu ağlarla şekillendiriyor.

Argonun çıkmaz sokağında, hiçliği arşınlamakta sosyal ağların çocuğu.

“Her şeyi tiye alan”, “birisine yazılan veya yürüyen”,“duyar kasan”, “tırın giden”, “atara atar gidere gider yapan” bu neslin elinde can veriyor dilimiz,canhıraş.

“Türkçenin derinliklerine dalınca, gözlerime on sekiz bin evrenden daha yüksek bin evren göründü.” diyen Ali Şir Nevai’nin Türkçesi nerededir? Nerededir suları fîrûze renginde akan, kubbesinden turkuaz mineler serpilen Türk dili?

“Boş yapma, caz yapma lan!” diye çıkışan… “Bu neyin kafası” diye sual eden…“Ne ayaksın olum sen” diye hesap soran… “Panpa birkaç kuruş ateşlesene” diye rica eden… “Bu sana kapak olsun” diye didişen… “Karşim, bi sal yaaa!” diye itiraz eden… “Zıt Erenköy” diye espri yapanların elinde heba oluyor Türk dili.

“Dilini kaybeden bir millet, her şeyini kaybetmiş demektir.”

Yeni dünyanın çocuğu, öfkesini de belli kalıplarla ifade ediyor: “Sana çok pis yükselirim.”, “Bi’ defolsana sen!”, “Seni mayın tarlasına yatırıp bombalarım.”     

Sosyal medya kuşağı okumuyor. Bir sözcük dağarcığı yokbu neslin. “Aynen”cevabı, tıkandıkça imdadına koşan sihirli kelime. Yazarken onu da daraltıyor: “ayn”

“Mal” her an her şeye yakışan icadı:“Mal mısın?”, “Malsan malım de”, “Mal mal bakma”, “Mal gibi kaldın”, “Gel mal mal dolaşalım” …

Bazen hakaretleri de tek kelimede topluyor:“Apaçi”,“Kezban”, “keko”, “aga”, “ezik” “denyo”,”, “süt”, “sakat”, “manguş”, “hayvan”,”lavuk”, “sığır”, “tırrek” …

Onun lügatinde “Adamın dibi” adamın hası demektir. “Ciks olmak” yakışmak,“manyak olmak” çok güzel olmak demektir. Birini överken de “Sen mükemmel bir detaysın”diyor.

Sanal âlem, kendi jargonuyla girdi kapısı açık evrenimize. Bu kelimeler bizim neyimiz olur?“Post” Instagramgönderisi, “repost” yeniden gönderilen post… “Favlamak” favorilere almak.“Stalklamak” Instagram üzerinden herhangi bir takip belirtisi göstermeden gizli gizli takip etmek. “Dump”İngilizce’de çöplük demek, sosyal medya jargonunda ise fotoğraf derlemesi… “Şuraya bir dump bırakıyorum.”

Dilimiz ki…“Beni bana gösterecek aynamdı, almışlar.”   

Gülüşlerimiz bambaşka oldu. Sosyal medya yorumlarında tesadüf ettiğimiz “kjhğğddfgh” mânâsız harfler topluluğu “random”gülüşüdür.Artık klavyede tuşlara rastgele basarak gülüyoruz. Konfüçyüs diyor ya:

“Bir milleti yok etmek istiyorsanız işe önce dil ile başlayın.”

Sosyal medya jargonunda “etkileşim kasmak” beğeni toplayan paylaşımlar yapmak.“ Alev alev”ve “ateş etmek” çok beğenmek, hayran kalmak… “Vay be ateş ediyorsun!”

Git gide anlamsızlığa doğru kayıyoruz. İngilizce-Fransızca- Türkçe ortaya karışık söyleniyor artık… “Team olmak” takım olmak, “rank atmak” bir el oyun oynamak, “ego kasmak”kendi benini yüceltip üstünlük taslamak,“cringe olmak” başkasının adına utanmak… “Oyun body” oyun arkadaşı, “adam king”adam kral,“ben şok” şok oldumdemek. “Selamun hello” merhabanın yeni şekli.

Dilimiz ölüyor! Ve ölüyor dilimiz! Çünkü… “Ölümün estetiği yoktur.” Ölümün trajedisi vardır.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Leyla Yıldız - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Sakarya Yenihaber Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Sakarya Yenihaber Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Sakarya Yenihaber Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Sakarya Yenihaber Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.



Anket Sizce Sakarya'daki en başarılı belediye hangisi?
Tüm anketler