Mutlu bireyler nasıl yetişir? Beyin, zeka ve portfolyo

Değerli okuyucularım bu günkü yazımda eğitimine çok önem verdiğimiz çocuklarımızı yetiştirirken farkında olmamız gerekenler hakkında sizlere farklı bir bakış açısı sunmak istiyorum. Bunları bilirseniz çocuğunuzun eğitimine ve hayata atılmasına, mutlu olmasına daha kolay yardımcı olabilir ve doğru sonuçlar elde edebilirsiniz.

Konuyu üç ana başlık halinde; insan beyni, insan zekası ve onu nasıl keşfedebileceğimiz (Portfolyo), yönlendireceğimiz, doğru kullanabileceğimiz açısından ele alacağız.

BEYİN ile ilgili ön bilgi vererek başlayalım.

Yaşamın merkezimiz beyindir. Beyin işlevlerine göre üç bölgeye ayrılır.

Birinci bölge beyin sapı: Beynin alt kısmını oluşturan bölgedir. (istem dışı çalışan işlevler solunum, dolaşım ve sindirimi düzenler)

İkinci bölge Limbik yapılar: İçgüdüsel, duygusal dürtüler, tepkiler, davranışlardan sorumludur (Amacı: beslenme üreme biyolojik yaşamı sürdürme fonksiyonları olarak nitelendirilebilir. )

Üçüncü bölge Korteks: Entelektüel , ve akılcı işlevlerden sorumlu olan beyin kabuğudur.(Düşüncenin merkezidir) Görme, işitme, konuşma, yaratma, düşünme gibi üst düzey zihinsel işlevleri yönetir. Duyular aracılığı ile algıladıklarımızı bir araya getirip anlam ürettiğimiz merkezdir. Neokortekste ise duyuların saklandığı ayrı bölümler yani loplar vardır. Konuşma, işitme, görme ve dokunma duyularına ait sinyaller bu loplara ayrı ayrı kaydedilir.

Korteks: İnsanın anlama, algılama, sorgulama eleştirel düşünme, akıl yürütme, neden sonuç ilişkisi kurabilme başkalarının deneyimi ve tarihsel olaylardan ders çıkarabilme gibi entelektüel gelişimini sağlar.

Bu üç bölgenin birbirleri arasında sinir uzantıları ile bağlantıları vardır.

Üst merkez kortekstir ve alt bağlantıları (Beyin sapı, Limbik yapılar) korteks kontrol eder.

Beyin kabuğu yani korteks gelişmemişse, geliştirilmemişse alt yapılar daha bağımsız, bencil ve duygusal dürtülerle hareket edeceğinden yanlış sonuçlara varabilirler.

Korteksi yani beyin kabuğunu geliştirmek, kullanmak insanın algılama, sorgulama eleştirel düşünme, akıl yürütme, neden sonuç ilişkisi kurabilme yeteneklerini geliştirir duygusal dürtülerle yanlış sonuçlara varmasını önler.

Yani zekayı olumlu ve gerçekçi, olarak kullanmak ve doğru sonuçlar elde etmek için KORTEKS gelişimi çok önemlidir bu da doğru eğitimle elde edilebilir.

ZEKA ile devam edelim.

Zekâ: Öğrenme, öğrenileni kullanma ve öğrenilenlerden yeni çözüm yolları üretebilme kapasitemizdir. Düşünüp akıl yürütebilme, sorgulayıp sonuç çıkarabilme becerisi de diyebiliriz. Tabiri caizse; bu bizi hayvanlardan ayıran ve insan olmamızı sağlayan en önemli özelliğimizdir.

Bu kadar genel bir tanım olan zekâdan bahsederken, zekâyı siyah beyaz bir mantıkla (Akıllı olmak veya olmamak) olarak değerlendirmek de doğru olmayacaktır.

Açmak gerekirse insan farklı zeka türlerine sahiptir.

Bilim insanları zekayı “Çoklu Zeka Kuramı” adı altında yorumlayıp yeni bir yaklaşım geliştirerek farklı kategorilere ayırmaya çalışmışlardır. Bizde  önemli gördüğümüz dokuz farklı zeka çeşidini ve zekaya göre de yapılabilecek meslekleri ve becerileri  maddeler halinde sıralayarak fikir sahibi olmanızı  istiyoruz.

Nedir bunlar sırasıyla bir bakalım.

  1. Uzamsal Zekâ :(Hem görmeyle, hem de zihin gözü denilen zihinde canlandırmayla ilgilidir.)

       Meslek türleri : Ressam, fotoğrafçı, haritacı, grafiker, mühendis, mimar olabilirler.

  1. Kinestetik Zekâ : ( Bedensel zeka bedeni doğru ve etkili kullanma yeteneğidir)

             Meslek türleri : Akrobat, dansçı, oyuncu, yaşam koçu, oto tamirci, koreograf, aşçı, teknisyen, cerrah, beden eğitimi öğretmeni, hemşire, şoför, atlet, pandomimci, tiyatrocu balet ve balerin.

  1. Müziksel Zekâ : (Müzik ve ritimle ifade yeteneği, gelişmiş kulağa sahip olmak, ritim ve melodiyi net ayırt etme, enstrümanları etkili kullanabilme yeteneğidir.)

             Meslek türleri : Şarkıcı, Besteci, Müzik Öğretmeni, Tiyatrocu.

  1. Sözel (Dilsel)  Zekâ: (İnsanların kelimeleri düşünebilmesi ve kelimeleri kullanarak düşüncelerini ifade edebilmesi yeteneğidir)

            Meslek Türleri: Yazar, Şair, Öğretmen, Gazeteci, Politikacı, Avukat, Komedyen vb.

  1. İçsel Zekâ  : (Kişisel zeka  olarak tanımlanan bu zeka türü, kişinin edinimleriyle planlama ve hayatını yönetme odağındaki üstün başarısıdır)

            Meslek Türleri : Sanatçı, Din Adamı, Sosyal Hizmet Uzmanı, Psikoterapist

  1. Sosyal Zekâ : (başarılı bir şekilde ilişkiler kurabilme sosyal çevrelerde yol alabilme )

              Meslek Türleri : Öğretmen, Rehber Uzman, Psikolog, Siyasetçi, Doktor, İşadamı,

  1. Matematiksel Zekâ : (Sayı ve sembolleri etkin kullanma, soyut kavramlar türetme ve mantık yürütebilme analitik düşünebilme yeteneğidir.)

            Meslek Türleri : Bilim Adamı, Mühendis, Matematikçi, Ekonomist , Muhasebeci, Bilgisayar Programcısı, Yargıç

        8)    Doğasal Zekâ : (Doğayı yorumlama, doğayı ve doğadaki canlıları inceleyip çıkarımlar elde etme yeteneğidir)

           Meslek Türleri : Ziraat Mühendisi, Arkeolog, Meteorolog, Biyolog, Zoolog, Çevre Bilimci.

       9)    Varoluşsal Zekâ : (kolektif değerleri ve içgüdüyü başkalarını ve dış dünyayı anlama, kullanabilme yeteneğidir.

         Meslek Türleri : Filozoflar, teologlar, psikologlar

Her insan farklı zekaya sahiptir ve bunu keşfetmek çok önemlidir. Yukarıdaki tanımlar bizlere gösteriyor ki insanlardan her konuda aynı performansı ve başarıyı beklemek akılcı değildir. İnsan sahip olduğu zekaya göre performans gösterir. Günlük hayatımızda rastladığımız başarılı insanlar sahip oldukları zekanın farkına varıp onu kullanıp geliştirdikleri ölçüde başarılı olmuş insanlardır. Bunların örneklerini de sanat, siyaset, ekonomi, bilim dünyasında başarılı olmuş insanlara bakarak gözlemleyebilirsiniz.

Yeteneklerin keşfedilmesi farklı yeteneklerin bir araya getirilmesi ile elde edilecek kollektif aklın kullanılması ve projeler üretmesi, başarması da ülke içinde yüksek katma değere sahip ekonomik, sosyal, siyasal değere dönüşmesi sonuçlarını doğuracaktır. Bu değerler insanın, çevrenin, ülkenin toplumunda düzeyini değiştirip yaşam biçimine dönüşmesine yol açacaktır. Keşfedilmemiş zekalar farklı alanlarda meslek icra etme ve beceri ortaya koyma mecburiyeti sonucunda başarısızlıklar olarak ortaya çıkacak ve topluma da olumsuz yansıyacaktır.

Çocuklarımızın Ruhsal, bedensel, zihinsel, sosyal gelişimlerini takip ederek sahip oldukları zeka türünü ortaya çıkarmak ve sonraki evrelerde çocuklarımızın sahip oldukları zekaya uygun olarak gelişimlerini sürdürmeleri ve tamamlamalarını, uygun mesleğe ve yaşam biçimine kavuşmalarını sağlamak en önemli ödevimiz olmalıdır. Bu sayede mutlu insanları çoğaltabiliriz.

Peki bunun için ne yapmalıyız?

POTFOLYO

Bireysel olarak öğrencilerin performanslarının değerlendirilmesi için bir temel oluşturmak, kişisel çabalarını , ilerlemelerini ve başarılarını bir veya daha çok öğrenme aralıklarıyla ortaya koymasını gözlemleyerek kayıt altına alma ve arşivleme  işidir.

Okula başlayan ve hayata hazırlanan çocuklarımızın ruhsal, bedensel, zihinsel, sosyal gelişimlerini belli bir disiplin içinde takip etmek çok önemlidir.  Yukarıda verilen zeka türlerini bilmek bu konuda size ve öğretmenlerine avantaj sağlayacaktır. Özellikle okullarda profesyonel bir alt yapı ile PORTFOLYO platformu düzenleyip her öğrenci için  veri tabanı oluşturmak zaman içinde öğrencinin doğru eğitimi alabilmesi ve uygun alanlara yönlendirilmesi için en temel gösterge olacaktır. Bu sayede uzun gözlemler sonucunda öğrencilerin zeka türleri gerçekçi olarak ortaya konulacaktır.

Çocuğun sahip olduğu zeka türünü keşfetmek, onun keşfetmesini ve farkında olmasını sağlamak oluşturulacak bir PORTFOLYO alt yapısı sayesinde çok daha akılcı ve bilimsel olarak mümkün olacaktır.

Doğru ve gerçekçi yapılan değerlendirme size eğitim alan bireyin zaman içinde sahip olduğu zeka türüne göre gelişim sürecini doğru yönetebilme, uygun eğitim ortamına yönlendirebilme ve aldığı uygun eğitim sonucunda doğru meslek ve yaşam biçimine sahip olmasını ve mutlu olmasını sağlama imkanı verecektir.

Anne ve babalar çocuklarını hayata hazırlarken ve hangi eğitimi alacaklarına karar verirken kendi kurdukları hayalleri değil; ancak onun sahip olduğu yetenek ve becerileri dikkate alarak karar vermeleri ile doğru sonuçlar elde edebilirler.

Bu konuda çok önemli gördüğüm ve örnek teşkil edebilecek 1989  ABD yapımı bir sinema filmi olan ‘’ Ölü Ozanlar Derneği ‘’ filmini de izlemenizi öneririm.

Sağlıcakla kalın.

                                                     senol_kabaoglu@hotmail.com adresinden bana ulaşabilirsiniz.

YORUM EKLE
YORUMLAR
Gülay Kabaoğlu
Gülay Kabaoğlu - 1 ay Önce

Tebrikler amca çok güzel bir yazı