Fazlı Köksal'ın kaleminden tarihte bugün: 13 Mayıs

Fazlı Köksal; Sakarya Yenihaber için hazırladığı tarihte bugün köşesinde 13 Mayıs'ta yaşanan dikkat çeken olayları aktarırken; Hikâye ve roman yazarı, diplomat Ahmet Hikmet Müftüoğlu'nun da yaşamını anlattı

Fazlı Köksal'ın kaleminden tarihte bugün: 13 Mayıs

13/05/1277 - Karamanoğlu Mehmet Bey, Konya şehrini Karamanoğulları topraklarına kattı ve Türkçe'yi resmi dil ilan etti.

13/05/1846 - ABD Kongresi, sınır devriyelerine baskın yapılmasını gerekçe göstererek Meksika'ya savaş ilan etti.

13/05/1915 - Çanakkale'de, Binbaşı Ahmet Bey'in komutasındaki ''Muaveneti Milliye'' muhribi, Golyak zırhlısını torpilleyerek batırdı.

13/05/1919 - İzmir'in işgal edileceğine ilişkin Venizelos'un beyannamesi, Aya Fotini Kilisesi'nde Yunan Albayı Mavrudis tarafından yerli Rumlara okundu.

13/05/1927 - Milli edebiyat akımının öncülerinden Ahmet Hikmet Müftüoğlu hayatını kaybetti. Eserleri arasında Haristan ve Gülistan, Çağlayanlar adlı öykü kitaplarıyla Gönül Hanım adlı romanı sayılabilir.

13/05/1929 - İran'ın Horasan bölgesinde deprem oldu: yaklaşık 3.000 kişi öldü.

13/05/1940 - İngiltere Başbakanı Winston Churchill ünlü konuşmasını yaptı: "Size kan, ter ve gözyaşından başka vaat edecek bir şeyim yok."

13/05/1949 - Yazar Rıfat Ilgaz, cumhurbaşkanına hakaretten üç yıl, Mısır Kralı ve İran Şahı'na hakaretten yedi ay, Aziz Nesin de Mısır Kralı ve İran Şahı'na yayın yoluyla hakaretten yedi ay hapis cezası aldı.

13/05/1950 - Ereğli Kömür İşletmelerinde Türkiye'nin ilk siyasal grevi yapıldı.

13/05/1955 - Türkiye Demir Çelik İşletmeleri ile Türkiye Selüloz ve Kağıt İşletmeleri kuruldu.

13/05/1975 - Başbakan Süleyman Demirel, Vural Önsel adlı bir kişinin saldırısına uğradı. Demirel'in burun kemiği kırıldı.

13/05/1979 - Başbakan Bülent Ecevit, iş çevrelerinin hükümete karşı tutumunu eleştirerek, "yeterli yardım ve kredi sağlama eşiğine gelmişken bıçaklanıyoruz. Kendimizi yabancılara haksız yere jurnal ediyoruz" dedi.

13/05/1981 - Papa II. Jean Paul, Mehmet Ali Ağca tarafından Roma'da vurularak yaralandı.

13/05/1996 - DYP Genel Başkanı Tansu Çiller'in dolandırıcılıktan yargılanan Selçuk Parsadan'a örtülü ödenekten 5.5 milyar lira verdiği iddia edildi.

13/05/1997 - İçişleri Bakanlığı, 1993'te öldürülen Uğur Mumcu'nun ailesine 9.5 milyar liralık maddi tazminat ödedi.

13/05/1998 - Memur Sendikaları Yasa Tasarısı'nı protesto eden memurlar hakkında, adli tarihin en geniş kapsamlı soruşturması açıldı.

13/05/2000 - Ankara Sincan'da tarlaya bırakılmış halde fazla miktarda patlayıcı madde ve silah ele geçirildi. Patlayıcı ve silahların, yasa dışı Tevhid (Selam) örgütü mensubu Necdet Yüksel tarafından bırakıldığı belirlendi. Yüksel'in, Ahmet Taner Kışlalı'nın aracına bombayı koyduğunu ''itiraf ettiği'' bildirildi.

        Günün Portresi
Hikâye ve roman yazarı, diplomat
Ahmet Hikmet Müftüoğlu

  
Ahmet Hikmet Müftüoğlu, Türk yazar ve diplomat. Diplomat olarak görev yaparken bir yandan da edebiyatla uğraşmış olan Ahmet Hikmet Bey, başlangıçta Servet-i Fünun Topluluğu içinde yer almış, daha sonra bu toplulukla bağlarını kopararak Türkçülük akımını benimsemiş bir yazardır.
Alparslan, Sezaizade Abdülhakim Hikmet, Yavuz imzalarını da kullandı. Basılmamış bir Divan’a sahip olan şair Yahya Sezai Efendinin oğludur. Süleymaniye Mahalle Mektebinde, Dökmeciler’deki Taş Mektepte, Aksaray’daki Mahmudiye Vakıf Rüştiyesinde (ortaokul) ve Soğukçeşme Askerî Rüştiyesinde okuduktan sonra girdiği Mekteb-i Sultani (Galatasaray Lisesi)’den 1888’de mezun oldu. Hariciye Nezareti (Dışişleri Bakanlığı)nde görev alarak Pire, Marsilya, Poti ve Kreç’te konsolos kâtipliği (1889-96) yaptı. Yurda dönüşünden sonra Dışişlerindeki görevini sürdürürken Galatasaray Lisesinde Türk edebiyatı, Darülfünûn (İstanbul Üniversitesi)’da Alman ve Fransız edebiyatı dersleri okuttu. Bir süre Nafia Nezareti Ticaret Müdiriyeti Umumisi (Bayındırlık Bakanlığı Ticaret Genel Müdürlüğü)’de çalıştıktan sonra yeniden Hariciye Nezaretine döndü ve Peşte Başkonsolosluğu (1912-18) yaptı. 1918’de İstanbul’a döndü ve önce Abdülmecit Efendinin Serkâtipliğine (başkâtatip) atandı. 1926’da Ankara’da Dışişleri Bakanlığı Konsolosluk Hizmetleri ve Ticaret Genel Müdürlüğüne getirildi ve aynı yıl içinde Dışişleri Bakanlığı Müsteşarlığına atandı. Anadolu - Bağdat Demiryolları ile Elektrik Şirketi İdare Meclisi üyeliklerinde bulundu. 19 Mayıs 1927’de Karaciğer kanserinden öldü ve Maçka Şeyhler Mezarlığında toprağa verildi.

Müftüoğlu, edebiyat dünyasına Servet-i Fünûn dergisinde yayımladığı bir hikâye ile girdi. İlk hikâyelerinde Servet-i Fünûn topluluğunun dil ve edebiyat anlayışını benimsedi. Daha sonra Türkçülük ve Yeni Lisan akımlarını benimseyerek hikâyelerini millî konularda ve sade bir dil kullanarak yazdı. Türk Derneği ve Türk Yurdu (1911) dergilerinin kurucuları arasında yer aldı.

ESERLERİ:

HİKÂYE: Leyla yahut Bir Mecnunun İntikamı (1891), Haristan ve Gülistan (Dikenlikler ve Gül Bahçesi, 1901-1900 ekte), Çağlayanlar (1922).

ROMAN: Gönül Hanım (tefrika, 1920, bas. 1971).

 
 

Sakarya Yenihaber

banner3
YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER