Osmanlı’da İlk Telgraf Haberleşmesi

Osmanlı’da İlk Telgraf Haberleşmesi

10 Eylül

1509 - Küçük Kıyamet: Büyük İstanbul Depremi
1515 - Diyarbakır Kuşatması: Diyarbakır'ın Osmanlı egemenliğine girdi.
1623 - IV. Murat tahta çıktı.
1855 - Türkiye'de ilk telgraf haberleşmesi başladı.
1875 - Ruslar Hokand'ı işgal etti.
1919 - St. Germain Antlaşması’yla Avusturya-Macaristan İmparatorluğu parçalanarak, toprakları üzerinde Çekoslovakya, Yugoslavya ve Macaristan Devletleri kuruldu.
1920 - Türkiye Komünist Partisi (TKP), Mustafa Suphi ve Ethem Nejat tarafından Bakü'de kuruldu.
1921 - Türk ordusu bütün gece, saldırı hazırlıkları yaptı. İnisiyatifi ele alan Türk ordusu, sabah saat 7.30'da karşı saldırıya geçti. Şiddetli saldırıya rağmen bazı Yunan mevzileri sökülemedi. Mustafa Kemal, Fevzi ve İsmet Paşalarla Albay Kazım Bey, Zafertepe'den hareketi izliyorlar. 5. Tümen, kanlı boğuşmalarla Duatepe'yi geri aldı. 18 gün önce elden çıkan Mangal Dağı, çarpışmasız ele geçirildi.
Eski Polatlı da Türklere geçti. Duatepe'de Yunan topları ve önemli miktarda cephane ele geçirildi. Yunan ordusuna çekilmek için hazırlanması emredildi. Yunanlılar, fazla ulaştırma araçlarını ve ağırlıklarını Sakarya'nın batısına çekmeye başladılar.
Yunan Genelkurmay Başkanı, Türkleri yenemediklerini, Mustafa Kemal'i müzakereye mecbur etmek için işgal edilen yerlerin daima elde tutulması gerektiğini, Türk ordusunu imha etmenin mümkün olmadığını, takibin ise tehlikeli olduğunu bildirdi
1922 - Bursa Türklerin eline geçti. Saat 20'de Yunanlılar Bursa'dan çekildi. Şehir bir anda eli bayraklı Türklerle doldu. Ordu ile bağlantılı çeteler, elleri sopalı, kazmalı, baltalı köylüler Yunanlıların üzerine saldırdı. Bir kısım ordu birlikleri de şehre girdi. Bursa'nın kurtuluşu, büyük bir heyecan içinde sabaha kadar kutlandı.
Mustafa Kemal İzmir’e geldi. İzmir halkı, Mustafa Kemal’e büyük sevgi gösterilerinde bulundu. Mustafa Kemal, kendisini ağırlayacak olan Uşakizadelerin kızı Latife Hanım'la tanıştı. 
1931 – Şair Ece Ayhan doğdu
1943 - İstanbul Kapalıçarşı'da yangın çıktı; 200'den fazla dükkân yandı.
1953 - Dünya Bankası Türkiye'ye 9 milyon dolarlık bir kredi verdi. Bu kredi Türkiye'deki özel sanayiyi daha geniş ölçüde kalkındırması için Türkiye Sınai Kalkınma Bankasına yatırıldı
1962 - Meclis, CHP ortak grubunca önerilen “55 ağanın yerlerine dönmesine ve ancak 5000’er dönümden fazla toprakların kamulaştırılmasına” ilişkin kanunu kabul etti. Bu ağalar, MBK tarafından, nüfuzlarını kırmak amacıyla Doğu Anadolu'dan Batı Anadolu'ya sürgün edilmişlerdi.
1970 - Türk Hükümeti, haşhaş ekiminin tamamıyla durdurulmasını öngören Amerikan önerisini reddetti
1987 - Türkiye Büyük Millet Meclisi, 1 Kasım günü erken genel seçim yapılması kararı aldı. Türkiye 104 seçim bölgesine ayrıldı. En çok milletvekilini İstanbul (45), en az milletvekilini Bilecik (2) ve Hakkâri (2) çıkartacaktı.
1996 - Ses sanatkârı ve bestekâr Bekir Sıdkı Sezgin vefat etti
2001 - Beyoğlu'ndaki Gümüşsuyu semtinde bulunan polis noktasına DHKP-C tarafından intihar saldırısı düzenlendi. Saldırıda, saldırgan dahil dört kişi hayatını kaybederken 23 kişi yaralı olarak kurtuldu.
2008 - İran'ın merkez üssü Hürmüzgan eyaletine bağlı Bender Abbas kentinin 46 kilometre batısı olan, 7.5 büyüklüğünde bir deprem meydana geldi.

Günün Olayı
Osmanlı’da İlk Telgraf Haberleşmesi

İstanbul’da bir maden mektebi kurmak üzere gelen Amerikalı Prof. Lawrance Smith İstanbul ile ona komşu bir şehir arasında telgraf hattı kurmak amacıyla Amerika’dan telgraf aleti sipariş etti. Ardından da 1839 yılından beri İstanbul’da bulunan Misyoner Cyrus Hamlin’i, sultanın huzurunda yapılacak bir telgraf tecrübesinde yardım etmesi konusunda ikna etti. Telgraf makineleri geldikten sonra Hamlin’in çalışma odasında üç gün pratik yapıldı. 9 Haziran 1847 günü Padişahın huzurunda Beylerbeyi Sarayı’nın iki ayrı odasına kurulan makinelerden telgraf alış verişi gerçekleştirildi.
10 Haziran 1847 günü ise Bâbıâli ileri gelenlerinin de izledikleri  ikinci telgraf mesajlaşmasından memnun kalan Abdülmecit’in kafasında İstanbul-Edirne arasında bir telgraf hattı  kurulması fikri zemin buldu. Sultan Lawrance Smith’e bu başarılı gösteri için ödül vermek istedi. Smith ise ödülün Samuel Morse’a verilmesinin daha doğru olacağını bildirince; 1849 yılının ilk günlerinde Osmanlı Sultanının isminin baş harflerinin etrafına 130 elmasın oturtulduğu zarif bir madalya ile berat Samuel Morse’a gönderildi. Abdülmecid tarafından ödüllendirildiğini gazetelerden öğrenen Morse’un eline, berat ve madalya bir yıl sonra geçti. Morse bunun üzerine Sultana bir teşekkür mektubu gönderdi. 1863 yılında da Robert Kolej’e bir çift telgraf makinesi gönderen Samuel Morse bu Telgraf makineleri ile ilgili olarak  Robert Kolej’in kurucusu  Cyrus Hamlin’e  yazdığı mektupta, Abdülmecid’in icadını takdir eden ilk Avrupalı devlet adamı olduğunu takdirle belirtmiştir.
Sultan Abdülmecid’in konuya çok ilgi göstermesine rağmen,  telgrafın Osmanlı Devleti’nde yaygın bir şekilde kullanılmaya başlaması Kırım Savaşı sırasında oldu. Osmanlı-Rus Savaşı şeklinde başlayan Kırım Savaşı’na kısa bir süre sonra İngiltere ve Fransa da dâhil oldu. Müttefik ordularının hükümetleri ile olan iletişiminin acilen hızlandırılması gerekiyordu. Çünkü savaşın başlangıcında Kırım’dan Londra’ya en hızlı mesaj  gemi ve at gibi araçlardan yararlanılmasına rağmen 5 günde ancak ulaşabiliyordu. Bu nedenle İngilizler, Şubat 1855’te Varna-Kırım arasında deniz altından ilk telgraf hattı yapımına başladılar.
1854 yazında Osmanlı telgraf şebekesini kurmak üzere İngilizler ve Fransızlar Bâbıâli’ye ayrı ayrı  tekliflerini ilettiler. İngilizlerin 1000 kese fazla fiyat vermeleri ve inşaata hemen başlayamayacak olmaları üzerine, Fransız “De la Rue” firmasıyla bir imtiyaz sözleşmesi imzalandı. Hat İstanbul ile Edirne’yi bağlayacak, Edirne’den de Şumnu’ya ulaşacaktı.
Sözleşmeye göre telgraf direkleri Karadeniz Ereğli bölgesindeki ormanlarından temin edilecek, teçhizat ise Fransa’dan getirilecek , ayrıca Fransız teknisyenler de Osmanlı telgrafçı adaylarını eğiteceklerdi. Hattın inşaatına başlandıktan altı ay sonra, 19 Ağustos 1855’te İstanbul-Edirne hattının, 6 Eylül’de ise Edirne-Şumnu hattının yapımı tamamlandı.
Telgraf hattının tamamlanmasından 4 gün sonra 10 Eylül 1855 günü Osmanlı’da ilk telgraf çekildi. Şumnu’dan Edirne’ye ve oradan da İstanbul’a çekilen ilk şehirlerarası telgrafla, müttefik askerlerinin Sivastopol’a girdiği müjdesi veriliyordu. 
 

Sakarya Yenihaber

banner3
YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER