Tarihte bugün - 1 Ekim

Tarihte bugün - 1 Ekim

01 EKİM
M.Ö. 331 - Makedonya kralı Büyük İskender, Pers İmparatoru III. Darius'u Gaugamela Savaşı'nda yenilgiye uğrattı.
1730 - Sadrazam Nevşehirli İbrahim Paşa, Patrona Halil İsyanı'nı çıkaranların istekleri doğrultusunda Padişah III. Ahmet tarafından boğduruldu.
1788 - Nguyen Hue kendisini Vietnam imparatoru ilan etti.
1827 - İvan Paskeviç komutasındaki Rus ordusu Erivan'a girdi ve Ermenistan'daki yüzyıllık müslüman yönetime son verdi.
1869 - Dünyada ilk kartpostal Avusturya'da basıldı.
1880 - İlk elektrikli ampul fabrikası Thomas Edison tarafından açıldı.
1898 - Çar II. Nikolay yahudilerin büyük Rus şehirlerinin dışına çıkarılmasını emretti.
1908 - Ford, "Model T" otomobilini satışa sundu.
1918 - Beyrut bağımsızlığını ilan etti.
1928 - Sovyetler Birliği, ilk "beş yıllık kalkınma plânını" açıkladı.
1936 - General Franco, İspanya milliyetçi hükümetinin başına geçti.
1940 - Einstein, Amerikan vatandaşı oldu.
1940 - ABD'nin ilk otobanı sayılan Pennsylvania paralı otoyolu trafiğe açıldı.
1942 - Bakanlar Kurulu, eğlence yerlerinin saat 22.00'de kapatılması kararını aldı.
1949 - Ankara Devlet Tiyatrosu kuruldu. Küçük Tiyatro ve Büyük Tiyatro sahneleri açıldı.
1949 - Mao Zedong önderliğinde Çin Halk Cumhuriyeti kuruldu; Mao, Çin Halk Cumhuriyeti'nin ilk başkanı seçildi.
1951 - Hava Harp Okulu açıldı.
1952 - Amerikalı askerler, Güney Kore'de gösteri yapan esir Çinlilere ateş açtı; 52 ölü, 140 yaralı.
1956 - Yazar Eflatun Cem Güney, Andersen Masal Ödülü'nü kazandı.
1960 - Kıbrıs, İngiltere'den bağımsızlığını kazandı.
1963 - Cezayir devlet başkanı Ahmet Bin Bella, ülkede Fransızlara ait tüm toprakların kamulaştırılması emrini verdi.
1972 - Boksör Cemal Kamacı, 63,5 kiloda Avrupa Şampiyonu oldu.
1977 - Brezilya'lı futbol yıldızı Pelé futbolu bıraktı.
1985 - İsrail güçlerinin, Tunus'taki Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) bürolarına düzenlediği hava saldırısında 68 kişi öldü.
1988 - Mihail Gorbaçov, Sovyetler Birliği devlet başkanlığını üstlendi.
1995 - Afyon Dinar'da 6,1 büyüklüğündeki depremde 90 kişi öldü, 250 kişi yaralandı.

GÜNÜN PORTRESİ 
Eflatun Cem Güney
Masal Babası, Masalcı Baba
(d. 1896 / ö. 2 Ocak 1981)

 

Malatya’nın Hekimhan ilçesinde doğdu. Çok küçük yaşta hem yetim hem öksüz kaldığından 1903 yılında amcasının yanına Sivas’a gitti. Burada önce Sivas Fevziye İbtidaisine (ilkokul) kaydoldu. Başarıyla bu okuldan mezun olduktan sonra Sivas İdadisinde ve Sivas Sultanisinde okudu. 1918 yılında ilk görev yeri olan Konya‘ya atanan Eflatun Cem Güney burada (Konya Öksüzler Yurdunda) Türkçe öğretmenliği yaptı. Daha sonra girdiği sınavda başarılı olup edebiyat öğretmeni oldu. Atatürk’ün başlattığı Milli Mücadele hareketinden etkilenen Güney'in, Kuva-yı Milliye marşı yazdığı, aynı zamanda Kuva-yı Milliye’nin bir yayın organı olan Öğüt gazetesinde yazar olarak da görev yaptığı bilinmektedir. Bu dönemde ilk dergisi olan İrşat’ı çıkararak yazın hayatını devam ettirdi. Daha sonra Ankara’ya giderek memurluk görevinde bulundu, ardından Eskişehir’e edebiyat öğretmeni olarak atandı.
Eskişehir’de 1921 yılında İstiklal dergisini çıkardı. Eskişehir’in düşman işgaline uğraması üzerine Kayseri Lisesine Türkçe öğretmeni olarak atandı. 1921-1923 yılları arasında Nafi Atuf Kansu ile beraber Misak-ı Milli gazetesini çıkardı. Bir yandan milli mücadeleye destek verirken öte yandan kendi çalışmalarına devam etti, dergilerde yazılar yayınladı. Çalışmaları dönemin devlet adamlarının dikkatini çekti. Cumhuriyet’in ilanından sonra kurulan Mütehassıslar Komisyonuna seçildi. Bu komisyonda devrin önemli isimleriyle birlikte Türkçe ve edebiyat kitaplarının eğitim-öğretim yönünden incelenmesi çalışmalarına katıldı. Daha sonra Sivas’a dönüp Duygu ve Düşünce adlı bir dergi çıkardı. 1927 yılında Sivas İdadisinde edebiyat öğretmenliği yaptı, başarılı çalışmalarından ve gayretinden ötürü açılması planlanan Samsun Lisesi’nin hazırlıklarını yürütmek üzere görevlendirildi. Sivas’ta bulunduğu 1923–1928 yılları arasında Muallimler Birliği ve Türk Ocağı çatısı altında dernekçilik çalışmalarında bulundu, yerel Kızılırmak gazetesine katkıda bulundu. 1931 yılında müdür başyardımcısı olarak Afyon Lisesi’ne atandı. Afyon’da da 1932 yılında Taşpınar adlı Halkevi dergisini çıkardı. Gezici Köy Kitaplıkları oluşturarak çocuklar için önemli bir hizmeti gerçekleştirdi. 1933 yılında on bir yıl görev yapacağı Kütahya Lisesi’ne edebiyat öğretmeni olarak atandı. 1944 yılında oğlu Çetin’in rahatsızlığı nedeniyle İstanbul’a tayin istedi. 1944 yılının son aylarında oğlu vefat etti. Bu olay Güney’i derinden sarstı. Rezzan ve Özden adlarında iki kızı daha olduğu bilinmektedir. 1950'li yıllarda Topkapı Sarayı Müzesi Müdür Yardımcılığına getirildi, burada eski eserler ile birlikte saray arşivi ve saraydaki ‘Eski Maarif Nezareti’ arşivini inceleme imkânı buldu. 1956 yılında İstanbul Milli Eğitim Müdür Yardımcılığı görevini yürüttü.
Ünü ülke sınırlarını aşan Eflatun Cem Güney’e Danimarka’daki Hans Christian Andersen Medal Kurumu, Açıl Sofram Açıl adlı kitabı nedeniyle ‘Andersen Payesi Onur Diploması’ ve ‘Dünya Çocuk Yazını Sertifikası’ (1956) vermiş, aynı ödülü Dede Korkut Masalları adlı eseri ile ikinci kez almıştır. Uluslararası camiada çok önemli kabul edilen bu ödülü Türkiye’den alan ilk kişi olan Eflatun Cem Güney, Türk halk masallarının dünyaya tanıtılmasında önemli rol oynadı.

Türk halk bilimi alanında önemli çalışmalar yapan Eflatun Cem Güney, yaşamı boyunca pek çok başarılı işe imza attı. Özellikle derinlemesine incelediği masal türü ona Masal Babası unvanını kazandırdı. Ayrıca Türkiye radyolarında uzun yıllar kendi yazdığı masalları okudu. Türk Folklor Araştırmaları Dergisinde folklor-edebiyat konularında çeşitli yazılar da yayınladı. 1972 yılında kendisine Devlet Kültür Armağanı verildi Gözündeki bir rahatsızlıktan ötürü (katarakt) son yıllarını evine kapanarak geçiren yazarın vefatının ardından tüm kitapları ailesi tarafından Topkapı Sarayına verildi.
 

Sakarya Yenihaber

Güncelleme Tarihi: 01 Ekim 2020, 11:14
banner3
YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER