Tarihte bugün: 18 Ağustos - Türk Yurdu Derneği

Fazlı Köksal; gazetemiz için hazırladığı Tarihte Bugün köşesinde 18 Ağustos'ta yaşanan dikkat çeken olayları aktardı

Tarihte bugün: 18 Ağustos - Türk Yurdu Derneği

18 Ağustos

1227 - Moğol İmparatorluğu'nun kurucusu Cengiz Han öldü.
1911 – Türk Yurdu Cemiyeti Kuruldu
1920 -Gandi, Kalküta'da yaptığı konuşmada, Türkiye'yi savundu
1921 – Yunan ordusu Sivrihisar’da karargâh kurdu.
1921 -Sivas Hükümet meydanında binlerce kadın ve erkeğin katıldığı mitingde, zafer için her şeyi vermeye hazır olunduğu bildirildi,
1932 - Keriman Halis Hanım Dünya Güzeli seçildi.
1936 - Radyoların işletilmesi yetkisi, Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesine (PTT’ye) verildi.
1952 - İzmir, NATO'nun Güneydoğu Karargâh Merkezi oldu.
1961 - Türkiye'de ilk kez bir banka soyuldu. Bankayı soyan Necdet Elmas, 30 Ağustos'ta Darıca'da yakalandı.
1964 - Türk güreşçiler, Tokyo'da düzenlenen 1964 Yaz Olimpiyatları'nda 2 altın, 3 gümüş ve 1 bronz madalya kazandılar
1974- Milli Savunma Bakanlığı Kıbrıs Barış Harekatında 250 Askerin şehit olduğunu açıkladı
1981- Alparslan Türkeş ile 586 MHP ve Ülkücü Kuruluş Yöneticisinin yargılaması başladı. Savcı Türkeş ve 220 MHP Üst Düzey yöneticisi hakkında İdam istedi
1984 - Tarihçi, Türkolog Prof. Dr. İbrahim Kafesoğlu vefat etti
1998 - Büyük Jüri'ye ifade veren ABD Devlet Başkanı Bill Clinton, Beyaz Saray stajyeri Monica Lewinsky ile olan ilişkisini itiraf etti.
2007 - Atlas Jet'e ait bir yolcu uçağı kaçırıldı. Hiçbir can ve mal kaybının olmadığı kaçırma eyleminin ABD'yi protesto etmek amacıyla yapıldığı belirlendi. Uçak Antalya Havalimanı'na indirildi.

Günün Olayı
Türk Yurdu Derneği Kuruldu

XIX. yüzyıldan itibaren Batı kamuoyu özellikle Batılı aydınların Türklere karşı takındığı düşmanca tavır, Türk aydınlarını Türkçü çizgide dernekler kurmaya ve dergiler çıkarmaya sevk etmiştir. Kurulan bu derneklerin ve çıkarılan dergilerin başında Türk Derneği ve Türk Derneği dergisi, Türk Yurdu Derneği, Türk Yurdu dergisi ve Türk Ocakları Derneği gelmektedir. 
İlk Türkçü dernek olan Türk Derneği 1908 Kasımında Yusuf Akçura, Necip Asım ve Veled Çelebi tarafından kurulmuştur. 
 Dönemin siyasi gelişmeleri dolayısıyla Osmanlılık fikirlerinin ağır basması ve Yusuf Akçura gibi Türkçülerin derneğin faaliyetlerine yön vermesine izin verilmemesi neticesinde Türk Derneği üyeleri bir toplantı yaparak Ağustos 1911’den itibaren Türk Yurdu Cemiyetine katıldıklarını ve faaliyetlerine burada devam edeceklerini açıklamışlardır.
İkinci önemli Türkçü dernek ise 18 Ağustos 1911’de kurulan Türk Yurdu Cemiyetidir. Mehmet Emin (Yurdakul), Ahmet Hikmet (Müftüoğlu), Ahmet Ağaoğlu, Hüseyinzâde Ali (Turan), Yusuf Akçura ve Dr. Akil Muhtar (Özden) gibi Türkçülerin kurduğu bu cemiyet, çıkardığı Türk Yurdu dergisi ile Türkçülük ve milliyetçilik akımının önderi haline gelmiştir. Derginin müdürü Yusuf Akçura bütün Türk dünyasına hitap eden Türk Yurdu dergisinin programını maddeler halinde açıklamıştır.
Adının altında “Türklerin faydasına çalışır” cümlesini taşıyan derginin imtiyazı, Mehmet Emin (Yurdakul) adına alınmıştır. Mehmet Emin Bey’in Erzurum Valiliğine tayin edilmesi üzerine, imtiyaz sahipliği ve mesul müdürlük görevleri Yusuf Akçura tarafından yürütülmüştür.       
1911 ve 1912 yıllarında yayımlanan 1-25. sayılarda Türk Yurdu’nun mesul müdürü Yusuf Akçura’dır .
Yusuf Akçura ile Ahmet Ağaoğlu’nun Osmanlı Devleti dışında yaşayan Türklerle ilgili verdiği bilgiler, Türk Yurdu okuyucuları arasında büyük ilgi uyandırmıştır. Türkçülük fikrine halkçı bir muhteva kazandırılmasında ve millî iktisat fikrinin oluşmasında öncülük eden Türk Yurdu yazarları, Türkler için en iyi yolun çağdaşlaşma ve bunun gerektirdiği eğitim olduğunu savunmuşlardır. Türk Yurdu’nun Türk dünyasına yönelik bu neşriyatı Çarlık idâresini tedirgin etmiş, derginin Rusya’ya girişi yasaklanmıştır.
Türk Yurdu Derneği tarafından Rusya, Orta Asya ve diğer bölgelerden tahsil için İstanbul’a gelen talebelerin ikamet edebilecekleri bir talebe yurdu yapmak için çalışmalara başlanmışsa da, bu teşebbüs başarıyla neticelendirilememiştir. Şehzâdebaşı’nda yapılması planlanan talebe yurdunun arsası alınmış, mimarı tayin edilmiş ve projesi çizilmiştir. Binanın teknik sorumluluğunu Mimar Kemaleddin üstlenmiştir. Ancak bu proje hayata geçirilmemiştir. 
Türk Yurdu Derneği tarafından farklı şehirlerde de öğrenci dernekleri kurulmuştur. Bu derneklerden bazıları Türk Yurdu ile aynı adı taşımaktadır. Türk Yurdu’nun bu derneklerle maddi ilişki olup olmadığı bilinmektedir. Ancak bu dernekler ile Türk Yurdu arasında ciddi fikirsel işbirliği kurulmuştur.
Osmanlı Devleti içinde çeşitli eğitim faaliyetleri gerçekleştirmeye çalışan Türk Yurdu Avrupa kentlerinde de benzer çalışmalar yapmaya çalışmıştır. Türk Yurdu’nun İstanbul’da çıkmaya başlamasından kısa bir süre sonra Lozan, Paris, Viyana ve Cenevre’de ‘Türk Yurdu’ adında dernekler kurulmuştur. Türk Yurdu tarafından bu öğrenci derneklerindeki talebelerin pek öok sorunuyla ilgilenilmiştir. Türk Yurdu, Avrupa’da “Türk diasporası” oluşturmaya çalışmış bu konuda da küçümsenmeyecek adımlar atılmıştır. 
İsmail Gaspıralı 1911’de İstanbul’a geldiğinde Kırım’da uygulamaya başladığı Usûl-i Savtiye (Gaspıralı’nın bularak uyguladığı, sesi önceleyen okuma-yazma öğretim yöntemi)  ile Türk gençlerine okuma yazma öğretmesi ve eğitim vermesi talebinde bulunulmuştur. O da bu teklifi kabul ederek, kısa bir süre Türk Yurdu Cemiyeti’ne gelen talebelere ücretsiz olarak eğitim vermeyi kabul etmiştir. 
Türk Ocağı Derneğinin kurulması ve İttihat Terakki tarafından da desteklenmesi nedeniyle güçlenmesi sonucu Türk Yurdu Derneği kapanmış, Türk Yurdu dergisi ise Türk Ocağı Derneği bünyesinde yayın hayatını sürdürmüştür.       

Sakarya Yenihaber

Güncelleme Tarihi: 18 Ağustos 2020, 08:46
banner3
YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER