Tarihte Bugün - 19 Aralık

Tarihte Bugün - 19 Aralık

1876 – Mithat Paşa Sadrazam oldu.

1918 - işgallere karşı ilk eylemli kıpırdanma: Dörtyol'un Karaköse köylüleri, Fransız askerlerinin sık sık işledikleri cinayetlere dayanamadılar, Fransız askerleriyle çatıştılar, barikatlar kurarak köylerini savundular. 15 işgalci asker öldürüldü. Fransızlar şaşkınlık içinde Dörtyol'a çekildi.

1918 - Meclis'te 50 imzalı bir önerge ile yapılan gizli oturumda kabineye güvensizlik oyu verildi.

1918 - İstifa eden Abdullah Paşa'nın yerine Harbiye Nazırlığı'na Cevat Paşa (Çobanlı) getirildi

1919 - Maraş halkını Fransızlara karşı mücadeleye çağıran bildiriler sokaklara yapıştırılmaya, camilerde dağıtılmaya başlandı.

1920 - Yunanlılar, Bursa'da 2 1 kişiyi tutukladılar. Milli Mücadele yanlısı Ertuğrul gazetesi ile gazeteyi çıkaranların evlerinde arama yapıldı. Gazete kapatıldı. Sorgulama sırasında yüksek rütbeli bir Yunan subayı, Halife adına geldiklerini, Mustafa Kemal'le çalışanların akılsız, serseri olduğunu söyledi. Yargılama 22 Ocak'ta sona erecek, tutuklananlardan 6'sı müebbet hapis cezasına çarptırılacaktır.

1921 - Geniş kapsamlı bir af kanunu çıkarıldı. Buna göre vatan hainliği suçundan hüküm giymiş ancak birinci derecede suçlu olmayan kişiler de affediliyor. Ankara Hükümeti, bu af kanunuyla, hazırlıkları yapılan büyük saldırıda daha geniş bir kitlenin desteğini kazanmak istiyor

1926 - Ressam ve gazeteci Fikret Otyam doğdu

1948 - İzmir Şehir Tiyatrosu ve Sergi Sarayı yandı.

1966 - Koç Grubu tarafından üretilen ilk Türk otomobili Anadol satışa sunuldu.

1968 - Piyanist İdil Biret, Paris'te Dünyanın ünlü beş virtüözüyle konser verdi.

1969 - Amerikan 6. Filosu, İzmir'e geldi. Filonun gelişi protesto edildi ve Amerikalı denizciler tartaklandı.

1972 – Gazeteci Ahmet Emin Yalman öldü.

1975 - 2. Türk Basın Kurultayı yapıldı.

1978 - Kahramanmaraş Olayları başladı. 26 Aralık'a kadar süren olaylarda 111 kişi öldü, 176 kişi yaralandı.

1980 - Akademisyen ve siyasetçi Prof.Dr. Mustafa Parlar vefat etti.

1986 – Yunan sınırında yunan askerlerinin saldırısı sonucu Teğmen Hakan Türkyılmaz ve Er Mehmet Kalyoncu şehit oldu

1987 - Uluslararası Cumhuriyet Halter Turnuvası'nda Naim Süleymanoğlu, ilk kez millî mayoyu giydi. 60 kiloda koparma (150 kg), silkme (188,5 kg) ve toplamda (337,5 kg) kendisine ait Dünya rekorlarını yeniledi.

1992 - Somali'de "Umut Operasyonu" başlatıldı. Türk Birliği bu harekata katıldı.

1993 - Kanal D yayın hayatına başladı.

2000 - Ölüm orucu ve açlık grevlerinin devam ettiği 20 cezaevine müdahale edildi. Hayata Dönüş adı verilen operasyonun ilk gününde, Çanakkale ve Ümraniye cezaevleri hariç 18 cezaevinde eylem sona erdirildi.

2003 - Edebiyatçı, düşünür, aydın Mehmet Fuat vefat etti

2009 – Yönetmen Zeki Ökten vefat etti

2016 - Rusya'nın Ankara Büyükelçisi Andrey Karlov, Ankara'da katıldığı bir sergide uğradığı suikast sonucunda öldürüldü.

                                                                                                   Günün Portresi Cevat Çobanlı

18 Aralık 1918 Günü  Cevat (Çobanlı) Paşa Harbiye Nazırlığı’na getirilmişti. Bu nedenle dönemindeki askerlere nazaran kamuoyunda çok bilinmeyen bu büyük komutanı tanıtmaya çalışacağım…

Galatasaray Lisesi'nden mezun olduktan sonra, 1888 yılında girdiği Harp Okulu'ndan 1891 yılında Üsteğmen rütbesiyle mezun oldu. 1892 yılında girdiği Harp Akademisi'ni 1894 yılında birincilikle   Kurmay Yüzbaşı rütbesiyle mezun oldu. 26 Ağustos 1895 tarihinde Fransız Ordusu Manevraları'nda bulunmak üzere Paris'e gitti. Fransa’da dört yıl kaldıktan sonra 7 Şubat 1899 tarihinde görevle Bulgaristan'a ve sonra aynı yıl Lahey'de toplanan Silahsızlanma Konferansı'na gönderildi. 1905 yılında Edirne'nin tahkimi için Tophane-i Amire'de görev aldı. 1909-1910 yılları arasında Harp Akademisi Komutanı olarak görev yaptı. Temmuz 1910'da Alman Ordusu'nın geçit resminde bulunmak üzere Almanya'ya gitti. Askeri yeteneği sayesinde devlet idaresi ve ordu yönetiminde hızla yükseldi. 1911 yılında 1. Ordu Kurmay Başkanı oldu. Mayıs 1911'de İngiltere Kralı'nın taç giyme töreninde padişah adına bulunan Veliaht Şehzade Müşir Yusuf İzzeddin Efendi'nin maiyetinde Londra'ya gitti.

Balkan Savaşları'na katıldı. 29 Kasım 1914 tarihinde Çanakkale Müstahkem Mevkii Komutanlığı görevine atandı. Komutanlık boğazın ve kıyıların savunmasından sorumluydu. 18 Mart 1915 tarihindeki Çanakkale Deniz Savaşları'ndaki üstün başarıları dolayısıyla 19 Mart 1915 tarihinde tekrar Mirliva rütbesine terfi etti ve Paşa oldu. Bu başarısından sonra "18 Mart Kahramanı" unvanını aldı.

Kolordu Komutanı olarak Galiçya Cephesi'nde görev yaptı.

2 Aralık 1917 tarihinde Yıldırım Ordular Grubu komutası altındaki 8. Ordu Komutanlığı görevine atanarak Filistin Cephesi'ne gönderildi. Burada Yıldırım Ordular Grubu komutanı Müşir Liman von Sanders, 7. Ordu komutanı Mirliva Mustafa Kemal Paşa ve 4. Ordu komutanı Mirliva Mersinli Cemal Paşa ile birlikte görev yaptı.

3 Kasım 1918 tarihinde Umumî Karargâh Reisi olarak atandı. 19 Aralık 1918 - 13 Ocak 1919 tarihleri arasında Harbiye Nazırı olarak görev yaptı. 14 Mayıs 1919 tarihinde Fevzi Paşa görevden alınınca aynı gün Fevzi Paşa'nın yerine Erkân-ı Harbiye-i Umumîye Reisi olarak atandı. Bu görevini 2 Aralık 1919 tarihine kadar sürdürdü. Harbiye Nazırlığı ve Genelkurmay Başkanlığı yaptığı dönemde Atatürk’ün Ordu Müfettişi olarak görevlendirilmesinden başlayarak, pek çok konuda çok iyi tanıdığı Mustafa Kemal Paşa’ya yardımcı oldu. İstanbul’daki Silahların Anadolu’ya kaçırılmasını sağladı. Harbiye Nazırı olmasına rağmen, Milli Mücadele’ye örtülü destek verdi.

16 Mart 1920 tarihinde İstanbul'u işgal eden İngiliz kuvvetleri tarafından tutuklandı, Bekirağa Bölüğü'nde bir hafta alıkonulduktan sonra 22 Mart'ta bir savaş gemisiyle Malta'ya sürgün edildi.

23 Ekim 1921 tarihinde TBMM ve İngiltere Hükûmeti arasında imzalanan takas anlaşması ile 15 Ocak 1922 tarihinde Türkiye'ye geri dönerek Ankara'ya geldi. 9 Şubat 1922 tarihinde karargâhı Diyarbekir'de olan El-Cezire Bölgesi Komutanlığı görevine atandı. 21 Ekim 1922 tarihinde yeniden oluşturulan 3. Ordu Müfettişi oldu. 31 Ekim 1922 tarihinde bu görevinden istifa ederek Elaziz mebusu oldu.

17 Kasım 1924 tarihinde hem ordudaki görevlerini sürdüren hem de Meclis'te bulunan yüksek rütbeli subaylara birini tercih etmeleri istenmesi üzerine 25 Aralık 1924 tarihinde mebusluktan istifa etti ve aynı gün Askeri Şura Üyeliği'ne atandı. Mısır Sorunu ve Irak Sınırı Sorunu sırasında Milletler Cemiyetine Mümessil olarak gönderildi. 1932 yılında Cenevre Silahları Sınırlandırma Konferansı'na delege olarak gönderildi. 14 Eylül 1935 tarihinde Orgeneral rütbesinde Askeri Şûra Üyesi olarak görev yaparken yaş haddinden emekli oldu.

İstanbul, Kadıköy'deki evine çekildi. 13 Mart 1938 tarihinde 68 yaşında vefat etti. Erenköy Mezarlığı'nda toprağa verildi. Türkiye Cumhuriyeti cumhurbaşkanları ve Atatürk'ün silah arkadaşları için Atatürk Orman Çiftliği arazisinde oluşturulan Devlet Mezarlığı'na kemikleri nakledildi.

Sakarya Yenihaber

Güncelleme Tarihi: 19 Aralık 2020, 09:56
banner3
YORUM EKLE