Tarihte Bugün - 23 Ekim: Posta Nezaretinin Kuruluşu

Tarihte Bugün - 23 Ekim: Posta Nezaretinin Kuruluşu

23 Ekim
1840 - Posta ve Telgraf Nezareti kuruldu.
1853 - Kırım Savaşı başladı.
1878 – Girit’li asilerle yapılan anlaşma ile Girit Valiliğine Hristiyanların atanması kabul edildi.
1880 – Borçlarını ödeyemeyen Osmanlı devleti çeşitli yaptırımlarla karşı yarşıya kalınca borçlarını nasıl ödeyeceğini gösteren bir ödeme planı hazırlayarak alacaklı kuruluşlara ve Batılı büyük devletlere bildirdi
1890 – Şair Orhan Seyfi Orhon doğdu
1911 - Trablusgarp Savaşı'nda İtalyan Yüzbaşı Carlo Piazza, Bingazi'deki Osmanlı siperleri üstünde tarihin ilk askeri keşif uçuşunu gerçekleştirdi. Piazza daha sonra ilk askeri amaçlı hava fotoğrafını da çekti.
1912 - Birinci Balkan Savaşı'nda Osmanlı ve Sırp orduları arasındaki Kumanova Muharebesi başladı.
1918 - Halep Arap ordusunun eline geçti. 402 yıllık Osmanlı hakimiyeti sona erdi..
1920 - İzmir Mebusu Mahmut Esat (Bozkurt)Bey'in,  Malta'daki Türk tutuklular bırakılmadıkça, elindeki İngiliz tutukluların bırakılmayacağını İngiltere Hükümeti'ne resmen bildiren Azerbaycan Hükümeti'ne teşekkür edilmesini isteyen önergesini Mustafa Kemal, Bakanlar Kurulu'na sundu. 
Ankara Hükümeti, ulaştırma ve süvari birlikleri için gerekli hayvanların dışsatımını yasakladı. Başka bir kararname ile de vücut organlarından birini kaybeden subay, er ve gönüllülere yapay organ yaptırılmasını kararlaştırdı.
1921 - Türk-İngiliz esir değişimi anlaşması. Ankara Hükümeti adına Hamit Bey ile İngiliz Yüksek Komiseri Rumbold arasında İstanbul'da imzalanan anlaşma ile Malta'da tutuklu Türklerin tamamı ile Ankara Hükümeti'nin elindeki İngilizler karşılıklı olarak serbest bırakılacak.
Ankara'nın Bala ilçesine bağlı Bünyan Köyü Muhtarı Veli Çavuş, Ankara İstiklal Mahkemesi'ne bir dilekçe vererek köylüye karşı kötü davranan, söven ve arpalara haksız yere el koyan Jandarma Yüzbaşısı Nuri ile Hasan ve Hikmet Çavuşlardan davacı oldu. İstiklal Mahkemesi, sanıkları 16 Kasım'da kürek cezasına çarptırıldı.
1923 - Halk Fırkası’nın kuruluş dilekçesi İçişleri Bakanlığı’na verildi.
1946 - Birleşmiş Milletler, ilk genel toplantısını New York'ta yaptı.
1948 -  İstanbul Muallimler Birliği’nin düzenlediği Dil Kongresi başladı
1955- Genel Nüfus sayımı sonunda nüfus 24.109.641 olarak saptandı, 1950'den bu yana artış 3. 162.453'tü. Bu artışın en çok endişe yaratan yönü kırsal bölgelerden kentlere yapılan göçlerdi. İstanbul'un nüfusu 1,5 milyon olmuştu; Ankara'nın nüfusu son 5 yılda % 50 oranında artmıştı.
1956 - Macaristan'da Sovyet egemenliğine karşı ayaklanma başladı. Bütün ülkeye yayılan gösterilerde, isyancılar Sovyet birliklerinin çekilmesini istediler.
1959 - Beyrut'ta yapılan III. Akdeniz Oyunları sona erdi. Türkiye serbest güreş millî takımı 8 sıklette birinci oldu ve genel klasmanda 13 altın, 8 gümüş, 1 bronz madalya aldı.
1960 - Yedinci genel nüfus sayımı yapıldı; alınan sonuçlara göre Türkiye'nin nüfusu 27.800.000 olduğu anlaşıldı…
1965 - Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel Hükûmeti kurma görevini Adalet Partisi Genel Başkanı Süleyman Demirel'e verdi.
1972 - Zonguldak'ta iki ayrı kömür ocağında grizu patlamasında 20 işçi öldü, 76 işçi yaralandı.
1981 - Danışma Meclisi ilk toplantısını yaptı.
1983 - Beyrut'ta Amerikalı ve Fransız Barış Gücü Karargahlarına patlayıcı yüklü kamyonlarla intihar saldırısı yapıldı. 241 Amerikan deniz piyadesi ve 58 Fransız paraşütçü öldü.
1993 - Karun Hazinesi, 28 yıl sonra Türkiye'ye getirildi.
2000- Nüfus sayımı yapıldı. Türkiye’nin Nüfusu 67.803.927 İstanbul’un nüfusu 9.085.599
2011 - Van'da 7.2 büyüklüğünde bir deprem meydana geldi.

Günün Olayı
Posta Nezaretinin Kuruluşu

İnsanoğlu tarih boyunca haberleşme ihtiyacını gidermek için duman, ışık, davul, boru, ayna gibi araçlardan yararlanmış. Yazının daha sonra da kâğıdın bulunması uzun yıllar yazılı haberleşmeyi ve haberleşmenin temel unsuru haline getirmiştir. 

Selçuklu’da ve Osmanlı’da devletin haberleşme görevini Posta Tatarları üstlenmişlerdir. Posta Nezareti kurulana kadar haberleşme örgütü yalnızca devlet hizmetleri için işletilmiş, özel haberleşme bir ihtiyaç olarak görülmemiştir.

Osmanlı Devleti’nde Avrupa’da yerleşen usule uygun posta teşkilatının oluşturulma konusundaki ilk teşebbüs, II. Mahmut’un 1832 tarihli bir Hatt-ı Hümayûn ile bu konudaki taleplerini Sadrazam Reşit Mehmet Paşa’ya bildirmesidir.

Kasım 1839’da Gülhane’de okunan Hatt-ı Hümayun, devlet örgütünü düzenleme çabalarının yeni bir döneme girmesinin başlangıcı oldu. 1839’da posta idaresinin kurulması çalışmalarını yürütmek için bir komisyon kuruldu. Postacılık konusunda Avrupa’da uygulanan yöntemleri bilen, bu konuda incelemeler yapan Mustafa Sami Efendi 4 Temmuz 1840 tarihinde Ticaret Bakanlığına bağlı olarak kurulan Posta Müdürlüğüne atandı. Mustafa Sami Efendi, Eylül 1840’a kadar Posta Müdürü olarak kuruluş çalışmalarını sürdürdü. Eylül 1840’da bu göreve Ahmet Şükrü Bey getirildi.
 “23 Ekim 1840’da Posta Nezareti” resmen kuruldu ve Ahmet Şükrü Bey ilk Posta Nazırı oldu.
Posta Nezareti daha önce Ulak-Menzilhane kuruluşunun yürüttüğü resmi haberleşme görevi ile birlikte halkın da haberleşmesini sağlamakla da görevlendirilmişti. 

28 Ekim 1840 günü Devlet’e ait haberleşme evrakı ile halkın mektup ve diğer bazı posta maddelerini taşıyan ilk postalar İstanbul’dan Edirne’ye hareketi ile Türk Postacılığında yeni bir dönem başlamış oldu..

23 Ekim 1840 tarihinde Posta Nezaretinin kuruluşunun ardından ilk postane, İstanbul’un Eminönü semtinde bulunan Yeni Cami avlusundaki Evkaf Nezaretine ait cizyehane binasında Postahane-i Âmire adıyla açılmıştır. Yer seçiminde şehir merkezi olması, deniz taşımacılığı yapılabilmesi için sahile ve ticaret merkezlerine yakın olması gibi kıstaslar esas alınmıştır. Bu binada hem Posta Nazırlığı hem de Postahane birlikte hizmet vermiştir.

Osmanlılar, telgraf haberleşmesi ile ilk kez 1839’da tanışmışlardır. Ancak hatların kurulması uzun yıllar almış,  1855’te Telgraf Nezareti kurulmuştur. 1871’de ise Posta ve Telgraf Nezaretleri birleştirilerek Posta ve Telgraf Nezareti oluşturulmuştur.

1852-1856 arasında posta taşıma ve dağıtım işi, taşeron veya posta müteahhidi olarak tanımlayacağımız Mültezimler eliyle yapılmış, ama onlar kamu hizmetini değil ticareti önceleyince hizmetler aksamış ve devlet zarar edince devlet tekeline yeniden dönülmüştür.  Osmanlı Devleti, posta alanında devlet tekeline engel olan yabancı postalarla mücadeleye Kirim Savaşı (1856) sırasında başlamış ve Lozan Anlaşmasıyla da tamamen ortadan kaldırmıştır.

Posta ve Telgraf Nezareti, 1909 yılına kadar sürmüştür. Bu tarihte Genel Müdürlük haline getirilmiş, 1913 yılında da “Posta Telgraf ve Telefon İşletme Umum Müdürlüğü” adını alarak İçişleri Bakanlığı’na bağlanmıştır.

16 Mart 1920’de İstanbul’un işgal edilmesi ve işgalcilerin telgrafhanelere girmesiyle Ankara Hükümeti haberleşme isini el atmak zorunda kalmıştır.  23 Nisan 1920 tarihinde Büyük Millet Meclisinin açılmasından hemen sonra Bakanların seçilip görev taksimatı yapılmasıyla birlikte ülkede Posta ve Telgraf Bürosu Dâhiliye Vekâletine bağlanarak, 20 Mayıs 1920’de İzmit Milletvekili Sırrı
Bey, Posta ve Telgraf Umum Müdürlüğüne atandı. Bu dönemde Büyük Millet Meclisi bahçesinde ayrıca Büyük Millet Meclisi Hükümeti Posta ve Telgraf Merkezi adıyla da bir haberleşme merkezi oluşturuldu. Cumhuriyetin ilanıyla İstanbul’daki Umum Müdürlüğü lağvedilerek PTT Genel Müdürlüğü Ankara merkezli olarak ismi ve statüsü değişerek de olsa bugüne kadar varlığını sürdürdü…

 

Sakarya Yenihaber

Güncelleme Tarihi: 23 Ekim 2020, 08:01
banner3
YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER