Tarihte Bugün: 24 Ağustos - Milli Aşireti İsyanı

Tarihte Bugün: 24 Ağustos - Milli Aşireti İsyanı

24 Ağustos

1516 - Mercidabık Savaşı: Yavuz Sultan Selim'in Ordusu, Memlük Ordusu'nu yendi.

1572 - Fransa'da Katolikler, Kral IX. Charles'ın emriyle, silahsız ve savunmasız Protestanlara saldırarak onbinlercesini öldürdüler. Olaylar Paris civarında başladı, daha sonra diğer şehirlere de sıçradı. Bu olay, sonradan Saint Barthelemy Katliamı olarak anıldı.

1854 - Palmer ve Goloschimid şirketleriyle sözleşme imzalayan Osmanlı Hükümeti, ilk kez borç para aldı

1919 - Şarkî Anadolu Müdâfaa-i Hukuk Cemiyeti kuruldu. Mustafa Kemal Paşa, 24 Ağustos 1919’da Erzurum valiliğine başvurarak cemiyetin nizamnâmesini teslim etti.

1920 - Türk Kurtuluş Savaşı sırasında meydana gelen Milli Aşireti Ayaklanması'nda asiler, Viranşehir'i işgal etti.

1920 - Atatürk’ün, Bitlis’te Küfrevîzade Seyh Abdülbaki Efendi’ye girişilen mücadele hakkında halkı aydınlatmada yardımcı olmasını isteyen bir mektup yazdı.

1925 - Mustafa Kemal Paşa, "Bir Türk dünyaya bedeldir" dedi.

1929 - Türkiye ve İran, Dostluk Antlaşması imzaladı.

1936 - Üçüncü Türk Dil Kurultayı, Dolmabahçe Sarayı'nda toplandı.

1937 - Murgul bakır madeni sahası, Etibank'a devredildi.

1958 - Bursa Kapalı Çarşı yangını.

1960 - Vostok'ta (Antarktika) rekor sıcaklık: -88 °C

1961 - İstanbul Petrol Rafinerisi A.Ş. (İPRAŞ) törenle üretime başladı. Şirketin %51 hissesinin Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı'na (TPAO), %49'unun ise ABD Şirketi Caltex'e ait olduğu açıklandı.

1963 - Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanunu yürürlüğe girdi.

1991 - Mikhail Gorbachev, SSCB Komünist Partisi Başkanlığı'ndan istifa etti. Aynı gün, Estonya, Letonya ve Ukrayna bağımsızlığını ilan etti. SSCB'nin dağılma süreci başladı.

2008 - Kırgızistan'ın başkenti Bişkek'ten, İran'ın başkenti Tahran'a gitmek üzere havalanan Boeing 737 tipi bir yolcu uçağı, kalkıştan kısa süre sonra düştü. 68 kişinin öldüğü kazada, 22 kişi ise yaralı olarak kurtuldu.

2016 - İtalya'da 6,2 büyüklüğünde deprem meydana geldi. 250'den fazla kişi hayatını kaybetti.[2][3]

2016 - Türkiye, "Fırat Kalkanı" kod adıyla Cerablus'a sınır ötesi operasyon düzenledi. Bölge, IŞİD'den temizlendi ve Özgür Suriye Ordusu'nun eline geçti.

1992 – Ressam Rahmi Pehlivanlı vefat etti.

2014 – Şair Bekir Sıtkı Erdoğan vefat etti.

MİLLİ AŞİRETİ İSYANI

Yıl 1920, batı emperyalizminin  Anadolu’yu paylaşma konusundaki pazarlıklar sürüyor. 10 Ağustos 1920 tarihinde imzalanan Sevr, aslında daha imzalanmadan tatbik sahasına konmuştu… İngiltere, Fransa, İtalya Anadolu’nun çeşitli kentlerini işgal etmişlerdi. Ayrıca itilâf devletlerinin amaçları arasında doğuda bir Ermeni devleti kurulması da vardı.  İngiltere ve Fransa Güneydoğu’daki bazı aşiretler üzerinde istihbarat, propaganda ve yönlendirme faaliyetleri devam ediyordu… Propaganda ve vaatlerle ikna edemediklerini ikna edemediklerini ikna etmek için çil çil altın dağıtılıyordu… Teşvik, vaat ve altının cazibesine kapılan Urfa ve yöresi aşiretler bağımsız devlet kurma hayaline kapıldılar…

Tüm bunların sonucu olarak Milli Aşireti ileri gelenlerinden Mahmud, İsmail, Bahur ve Abdurrahman beyler, güney Anadolu’yu işgal etmiş olan Fransızlarla da işbirliğine girerek Siirt ve Tunceli çevresine kadar olan bölgede eşkıyalık yapmaya başladılar. Fransızlar 1920 yılı Haziran ayı başlarında, Urfa’yı ikinci defa ele geçirmek için girişimde bulundular. Bu sırada Milli Aşireti de Siverek yönünde ilerliyordu. Anadolu içlerine girmiş Yunan ordusu ile ayaklanmalarla ve İstanbul hükümeti ile uğraşan Türkiye Büyük Millet Meclisi hükümeti, bu defa da Milli Aşireti ile uğraşmak zorunda kalmıştı.

İsyancıların yola getirilmesi ve yok edilmesi için, TBMM Genelkurmay Başkanlığı 13. Kolorduya bağlı  5.Tümen’i görevlendirdi. Bu tümen bölgedeki milli kuvvetlerle takviye edildi. Asilerin üzerine yürüyen milli kuvvetler, 18 Haziran 1920 günü ilk çarpışmayı yaptı.

Asiler bunun üzerine güneydoğuya kaçtılar. Orada İngiliz ve Fransızlardan yardım alan asiler TBMM'ne karşı harekete geçtiklerini ilan ettiler. Dersim ve Elazığ yöresindeki bütün aşiretlerin başı olduklarını iddia ettiler. Fakat bu yöredeki aşiretler bu iddiaları yalanladılar. Türk ve Kürtlerin alın yazılarının aynı olduğunu, İngiliz ve Fransız parası ile sokulmak istenen düşmanlığın yıkılması için çalışacaklarını açıkladılar.

Milli Aşiretine mensup isyancılar  24 Ağustos 1920 günü 3.000 atlı ve 1.000 yaya kuvvetle Viranşehir'e saldırıya geçtiler.  Viranşehir’e kadar ilerlediler. Asiler, aman dilemek maksadıyla geldiklerini söyleyerek o bölgedeki komutanlarımızı kandırarak tedbir almakta ihmale sevk ettiler. Bu sırada, o civarda dağınık halde bulunan müfrezelerimize hücum ederek 26 Ağustos 1920 günü Viranşehir’i işgal ettiler.  Kendilerine karşı olan Karakeçili Aşireti mensuplarını astılar. Viranşehir’de bulunan subayların evlerini yağma ettiler. Çevre ile yapılan muhabere hatlarını kestiler. Milli kuvvetleri destekleyen aşiretlerin yardımına engel oldular.

5. Tümen’in Siverek, Urfa Resuiayn ve Diyarbakır'daki birlikleriyle, milli kuvvetlere taraftar aşiretlerin katılmasıyla ortak bir saldırı düzenlendi. Yapılan çarpışma sonunda Milli Aşireti kuvvetleri 7/8 Eylül 1920 gecesi yenildiler ve Suriye’ye kaçtılar,.

Böylece Millî Mücadele’ye karşı yabancıların desteğiyle başlatılan bir isyan daha bastırıldı…
 

Güncelleme Tarihi: 24 Ağustos 2020, 08:22
banner3
YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER