Tarihte bugün - 25 Ağustos

Fazlı Köksal; gazetemiz için hazırladığı Tarihte Bugün köşesinde 25 Ağustos günü yaşanan dikkat çeken olayları aktarırken; İstanbul'da, 54 yıldır Fransızca yayımlanan Le Journal d'Orient gazetesinin kapanışını anlattı

Tarihte bugün - 25 Ağustos

25 Ağustos
1499 - Küçük Davut Paşa komutasındaki Osmanlı Donanması ile Venedik Cumhuriyeti Donanması arasında meydana gelen Sapienza Deniz Muharebesi, Osmanlı'nın zaferiyle sonuçlandı.
1515- Büyük İstanbul yangını.
1554 - Osmanlı ve Portekiz arasında Maskat Deniz Muharebesi gerçekleşti.
1920 - Fransız uçaklarından Antep üzerine atılan bildirilerde halk teslim olmaya çağrıldı.
1921 Yunanlılara casusluk iddiasıyla idama mahkum edilen Kadıköy bucağı belediye başkanı Mahmut ve diğer iki kişi Konya' da idam edildi… Ayrıca ayaklanarak Konya'ya hakim olan Delibaş kuvvetlerinin, şehre vali olarak tayin ettikleri Mustafa Remzi ve arkadaşları Hilmi, Hacı Osman, Sabit, Molla Mustafa, yapılan yargılamaları sonucu idam edildiler
1922 - Yarınki büyük saldırı için Batı Cephesi'nde son hazırlıklar yapılıyor. Fevzi Paşa, büyük saldırının yapılacağı alanı gezdi. Gerekli son emirleri verdi. Batı Cephesi Komutanı İsmet Paşa, saldın düzenine giren birliklere yarın düşmana bir imha saldırısı yapılacağını bildirdi. Akşam, Mustafa Kemal, İsmet ve Fevzi Paşalar, çadırlı ordugah öniinde bir portatif masa çevresinde toplanarak yarınki saldın için birliklerden gelen hazırlık raporlarını gözden geçirdiler. Başkumandan da Kocatepe'ye çıkarak cepheyi ve birlikleri gözden geçirdi. Açık ve berrak bir hava. Ay ince bir hilal halinde. 
Yarın başlayacak büyük saldırıda iki tarafın kuvvet mevcutları: Türk-Yunan: İnsan: 208.000-225.000, Tüfek: 93.000-90.000, hafif makinalı: 2.025-3 . 1 39, ağır makinalı: 839-1 .280, top: 323-418, uçak: 10-50, kamyon: 298-4.036, cankurtaran: 33-1 .776. Bunlardan ayrı olarak Türklerde kağnı, at arabası, 1 .970 öküz arabası var. Türk ordusunun ancak yarısı tek tip asker kıyafetinde.

1925 - Mustafa Kemal Paşa, sivil elbisesi ve "panama şapka" ile İnebolu Türkocağı'nda ünlü Şapka Nutku'nu verdi. "Şapka Giyilmesine İlişkin Kanun" da 25 Kasım 1925'te kabul edildi.
1933 - Sichuan-Çin'de deprem: 9000 kişi öldü.
1950 - Diyanet İşleri Başkanı Ahmet Hamdi Akseki komünizm aleyhinde bir 'fetva' verdi: « . . . Komünistliği, ideolojisini ve ne şekilde olursa olsun, bütün tatbikatını İslamiyet kat'iyetle reddeder. Komünistliğe karşı gelebilecek en kudretli silah, iman ve ruh kuvvetidir. Hakiki bir müminin komünist fikirleriyle ve icraatıyla bağdaşabilmesine imkan yoktur.»
1954 - Bir askeri uçak Eskişehir üzerinde düştü; pilotla birlikte 10 kişi öldü.
1967 - Türkiye Öğretmenler Sendikası'nın (TÖS) 3 gün süren 1. Olağanüstü Kongresi'nde, Fakir Baykurt Genel Başkan seçildi.
1971 - İstanbul'da, Fransızca yayımlanan Le Journal d'Orient gazetesi kapandı. Gazete, 54 yıldan beri yayımlanıyordu.
1971 - Özel yüksekokulların devletleştirilmesini öngören tasarı yasalaştı.
1982 – Edebiyat tarihçisi yaza Abdülbaki Gölpınarlı vefat etti
1993 – Ressam Ali Avni Çelebi vefat etti
1997 - Kasparov, IBM tarafından geliştirilen ve satranç oynayabilen Deep Blue adlı bilgisayara karşı 2-1 yenildi. Bu bir dünya satranç şampiyonunun, bilgisayara yenildiği ilk karşılaşma oldu.
1999 - Kadınların 58, erkeklerin 60 yaşında ve 7000 gün prim ödeme koşuluyla emekli olabilecekleri yasalaştı.
2000 - UEFA Kupası şampiyonu Galatasaray, Şampiyonlar Ligi Şampiyonu Real Madrid'i 2-1 yenerek UEFA Süper Kupası'nı kazandı.
2001 – 10 bıçak darbesi ile öldürülen İşadamı Üzeyir Garih’in cesedi Eyüp Mezarlığında bulundu.
2010 - Çin'de, içinde 91 kişinin bulunduğu Henan Havayolları'na ait Brezilya yapımı Ebmraer 190 tipi yolcu uçağı, ülkenin kuzeydoğusunda düştü. 43 yolcunun yaşamını yitirdiği kazada, 53 yolcu kurtuldu.

Günün Olayı
Le Journal d'Orient gazetesi kapanması

Osmanlı imparatorluğunda yayımlana ilk gazete 1795 yılında Fransız elçiliğince çıkan Bulletin des Nouvelles’dir.  Bunu 19. yüzyılın ilk çeyreğinde basılan ve yine Fransızca olan Le Spectateur Oriental (Doğulu Seyirci) izler. Türkçe gazeteler çok sonra yayımlanır.
Osmanlı topraklarında 1908’e kadar yaklaşık 150 Fransızca gazete basılmıştır. Bunların bir bölümü Babıâli’nin hizmetinde ya da onun çıkarlarını savunmaktadır. Yarısı Fransızca yarısı İngilizce olan ve başlangıçta İngilizler tarafından çıkarılan Levant Herald (1856-1914) ve Levant Times and Shipping Gazette (1868-1878) Rumların sözcülüğünü yapan ve Fransızca yayımlanan La Reforme (1868-1922), Le Phare du Bosphore (1868-1898) Yahudilerin sözcülüğünü yapan Journal de Salonique (1895-1912), Journal d’Orient gibi gazeteler de yayımlanmıştır.
Türkiye’de yabancı dilde yayımlanan gazetelerin en uzun ömürlülerinden birisi olan Le Journal D’orient gazetesi 1918 yılından 25 Ağustos 1971 tarihine kadar 53 yıl kesintisiz yayımlanmıştır.
Türkçe anlamı “Şark’ın Gazetesi” olan Le Journal D’orient gazetesi, Türkiye’de yayımlanmaya başlayan Fransızca gazetelerin en son yayınlananlardn birisi olmakla beraber, en uzun ömürlü olanı ölmüştür. Gazeteyi, Selanikli Yahudi Gazeteci Albert Karasu 1918 yılında yayınlanmaya başladı.
1971 yılında yayın hayatı sonlanan Le Journal D’orient gazetesinin hedef kitlesi, azınlıklar, levantenler, batılı bir hayat tarzı sürdüren seçkinlerdi. 
Gazeteye Albert Karasu yanında  eşi Angèle Karasu da farklı mahlaslarla yazılar yazarak katkıda bulundu.  
Her ne kadar Albert Karasu, gazetesinin “yahudi gazetesi” olarak tanımlanmasına karşı çıkan ve etnik kimliğini ön plana çıkarmayan bir gazeteci olsa da, gazete, içeriğiyle, fiilen İstanbul’un Fransızca konuşan seçkin bir kesimine hitap ediyordu. 
Gazetenin tarihini, kurucusunun hayatını ve siyasi yaklaşımını Rıfat Bali " Le Journal D’orient Gazetesi ve İstanbullu azınlıkların ve Levantenlerin cemiyet hayatı (1950-1971)" başlıklı kitabında ayrıntılı olarak anlatmıştır. Kitapta çok partili demokrasi döneminin başladığı 1950 yılından gazetenin yayınına son verdiği 25 Ağustos 1971 tarihine kadar olan dönemde gazetede yer alan haberleri, yazıları ve ilanları veri olarak alıp azınlıkların ve levantenlerin sosyal ve kültürel hayatlarını ele almıştır.

Sakarya Yenihaber

banner3
YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER