Tarihte Bugün - 26 Kasım: Türkiye'nin Kore savaşına katılması

Fazlı Köksal; gazetemiz için hazırladığı "Tarihte Bugün" köşesinde, 26 Kasım'da yaşanan dikkat çeken olayları aktarırken Türkiye'nin Kore savaşına nasıl katıldığını anlattı.

Tarihte Bugün - 26 Kasım: Türkiye'nin Kore savaşına katılması

26 KASIM
1548 - Kanuni Sultan Süleyman komutasındaki Osmanlı ordusu, Halep'e girdi.
1837- ‘Eser-i Hayr’ adlı Osmanlı yapımı buharlı gemi, denize indirildi
1920 - Türkiye ile Ermenistan arasında barış görüşmeleri Gümrü'de başladı.
Malta'da tutuklu Türk subayları, İngiliz Hükümeti'ne bir dilekçe ile başvurarak yargılanmadan bekletilmelerini protesto ettiler. Dilekçede "Yargılanmayacaksak, yavaş yavaş öldürülmemiz yerine derhal öldürülmemizi istiyoruz! " denildi. Bu subaylar, savaşta İngiliz tutsaklarına kötü davranmakla suçlanıyorlar.
1921- Adana Olağanüstü Kumandanlığı'na atanmış olan Muhittin Paşa ve İçişleri Bakanlığı Müsteşarı Hamit Bey, Adana'ya geldiler. Yarbay Sarrou, Muhittin Paşa ve Hamit Bey arasında yapılan görüşme sonunda Çukurova'daki azınlıkların huzursuzlukların giderilmesi için bazı kararlar alındı.
13 . Tümen Komutanı Sami Sabit Bey, Doğu Cephesi Komutanlığı'na Yahya Kahya hakkında şunları bildirdi: ''Yahya Kahya iskele hükümeti idi. Koyun başına bir lira açıktan alıyor, yarısını Müdafaa-i Hukuk'a veriyor, yarısı kendinde kalıyor. Kahya kaçakçılık yapmıştır. Onun takibinden vazgeçmek iyi olmaz."(Yahya Kahya TKP Başanı Mustafa Suphi, parti genel sekreteri Ethem Nejat ve 13 TKP’liyi bindikleri teknede öldüren kişi)
1922 - Gelibolu'nun kurtuluşu.
1923 - Posta Kanunu kabul edildi.
1926 - Türkiye'nin ilk şeker fabrikası olan Alpullu Şeker Fabrikası faaliyete geçti.
1934 - Lakap ve unvanlar kaldırıldı. Kanunla Ağa, hacı, hafız, hoca, molla, efendi, bey, beyefendi, paşa, hanım, hanımefendi, hazretleri gibi lakap ve unvanlar kaldırılıyor; bütün yurttaşlar, kadın erkek, kanun karşısında ve resmi belgelerde yalnız adlarıyla anılır deniliyordu.
1935 - Afyon-Isparta demiryolu açıldı.
1943 - Tosya ve Ladik'te 7,2 büyüklüğündeki depremde 2824 kişi öldü.
1947 - Eski Milli Eğitim bakanlarından, köy enstitülerinin başlangıcı sayılan okulları kuran Saffet Arıkan öldü.
1950 - Türkiye, Kore Savaşı'na katıldı.
1954 - Kapalıçarşı'daki yangında 1394 dükkân harap oldu. Çarşı yanındaki 3 han ve birkaç bina büyük hasar gördü.
1968 - Günaydın Gazetesi yayın hayatına başladı.
1993 - Almanya, PKK'yı terör örgütü ilan ederek, bütün yan kuruluşlarıyla birlikte kapattı.
1996 - Başbakan Yardımcısı ve Dış İşleri Bakanı Tansu Çiller, Susurluk kazasından söz ederken, Devlet uğruna kurşun atan da yiyen de şereflidir dedi.
2008 - Ön ödemeli su sayacının abonelere takılması, Ankara 11. İdare Mahkemesi tarafından, yasaklandı.

Günün Olayı
Türk Ordusunun Kore Savaşına Fiilen Girmesi

1945 yılında Japonya'nın 2. Dünya savaşında yenilerek teslim olmasından sonra, Kore ABD ile Sovyetler Birliği arasındaki anlaşmazlığın yüzeye çıktığı ilk yerlerden birisi oldu. Bu iki süper güç Japonya'dan aldıkları Kore toprakları üzerinde yerli ama kendilerine bağımlı hükumetler kurduktan sonra 1948-1949 yıllarında askerlerini çektiler. Böylece Sovyet yanlısı Kuzey Kore ile Amerikan yanlısı Güney Kore kuruldu ve 38. enlem aralarında sınır oldu.


Kuzey Kore sınır olarak belirlenen 38. Paraleli ihlal edince ABD Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ni derhal toplantıya çağırdı. Bir Amerikan tasarısı dokuz olumlu ve bir çekimser (Yugoslavya ) oy ile kabul edildi. Sovyetler Birliği, temsilcilerini konseyden çekmiş olduğu için kararı veto edemedi. Kuzey Kore'nin BM kararını dinlememesi ve askeri durumun Güney Kore açısından gittikçe kötüleşmesi, Amerika'nın Hava ve Deniz birliklerini harekete geçirmesine yol açtı. 27 Haziran'da, BM Güvenlik Konseyi, üye devletleri Güney Kore'ye yardım etmeye çağıran karar tasarısını kabul etti
Türkiye, TBMM'nin 30 Haziran 1950 tarihli oturumunda verilen karar çerçevesinde  Kore'ye asker gönderdi. Kore'ye asker gönderme fikri, halihazırdaki hükümetin (DP) politikası gereği, artan Sovyet Rusya tehdidine karşı NATO'ya üye olabilmek için bir fırsat olarak görüldü.


Tuğgeneral Tahsin Yazıcı komutasındaki 259 subay, 18 askeri memur, 4 sivil memur, 395 astsubay, 4414 erbaş ve er olmak üzere 5090 kişilik 1. Türk tugayı, 17 Eylül 1950'de İskenderun limanından hareket ederek 12 Ekim 1950'de öncü takım Busan limanına ulaştı ve 17 Ekim'de ana birliği de Busan'dan karaya çıktı. Aynı gün Busan'dan hareket ederek 20 Ekim'de Taegu'ya vardı. Burada Amerikan teçhizatıyla donatılarak talimlere başladı. Türk Tugayı bir müddet cephe gerisindeki komünist gerillalarla mücadele ettikten sonra süratle kuzeye doğru ilerlemekte olan Birleşmiş Milletler ordularına iştirak etti. 10 Kasım'da Taegu'dan hareket ederek 21 Kasım'da Kunuri'ye vardı ve Amerikan 9. Kolordusu'nun sağ kanadına konuşlandırıldı.


24 Kasım 1950 sabahı kuzeye Çin sınırına doğru ilerleme emrini alan Tugay Kunuri'den hareket ederek Kaechon, Sinnimni, Wawon boyunca Tokchon'a doğru yola çıktı. 26 Kasım 1950 günü Çin Halk Gönüllü birlikleri cephenin arkasına sızmaya başladı. Durumu fark eden Amerika ve Güney Kore birlikleri ricat etmeye başladılar. Ancak Türk tugayına ricat emri geç ulaştı. 1. Taburun etrafı kuşatılıp süngülü çatışmaya girmek zorunda kaldı. Ricat harekâtını sağlamak için sonuna kadar direnen 3. Tabur 9. Bölük imha edildi. Geri kalan Türk birlikleri ise Chongchon nehri boyunca geri çekildi.
Savaşın başından Temmuz 1953'teki ateşkese kadar geçen sürede toplam 14.936 Türk askeri Kore'de görev aldı. Bunların 721'i yaşamını yitirdi, 175'i kayboldu, 234'ü esir düştü ve 2147'si yaralandı. Böylelikle Türkiye yüzde 22'lik zayiat oranına ulaştı ve bu bakımdan ABD'nin ardından ikinci sırada yer aldı.


Kore savaşı edebiyatımızda ve sinemamızda yer buldu… 
Sinemamızda Türk Süngüsü (1951), Yurda Dönüş (1952), Zafer Güneşi (1953) Şimal Yıldızı (1954), Ezo Gelin (1968), Ezo Gelin (1973)  Esir (1983) ve Ayla (2017) filmleri ile Kore Dramı çeşitli yönleriyle aktarıldı.

Bunlardan Türk Süngüsü yarı belgesel bir film olması ve Ayla Filmi de Güney Koreli oyuncular da olması, konunun farklılığı ile diğerlerinden ayrılırlar…
Kore Savaşı hakkında çok şiir de yazılmıştır…


Gökhan Evliyaoğlu’nun, Turgut Uyar’ın, Behçet Kemal Çağlar’ın Kore’de savaşan askerleri yüreklendiren, şehitleri anan Kore Savaşını geleneksel Çin Türk düşmanlığı ile özdeşleştiren şiirler  yanında, Nazım Hikmet’in Türk Askerlerinin Çinlilere teslim olmasını boşuna kanını dökmemesini isteyen şiirleri ve Kore Savaşı nedeni ile Menderes’i eleştiren şiirini zikretmek gerekir.. 
 

Sakarya Yenihaber

Güncelleme Tarihi: 26 Kasım 2020, 07:49
banner3
YORUM EKLE