Tarihte bugün: 27 Mart

Fazlı Köksal'ın hazırladığı "Tarihte Bugün" köşesi her gün Sakarya Yenihaber'de...

Tarihte bugün: 27 Mart

Türk Edebiyatında Bir Döneme, Bir Akıma Adını Veren Dergi
SERVET-İ FÜNÜN
27 Mart 1891 - 26 Mayıs 1944

27 Mart 1891 günü 129 yıl önce bugün kurulan Servet-i Fünun dergisi Türk edebiyatında, bir edebi topluluğun oluşmasına ortam hazırlayan ve bu topluluğa adını veren ilk dergidir.
Servet-i Fünun, Edebiyat-ı Cedide, Fecr-i Âtî ve Yedi Meşale gibi önemli edebiyat topluluklarının da yayın organı da olan dergi, Türk basının en uzun ömürlü edebiyat dergisidir. En uzun süreli yayınlarından da biridir.
26 Mayıs 1944 tarihine kadar  yayın hayatını sürdüren Servet-i Fünûn,her ne kadar edebiyat dergisi olarak bilinirse de; aynı zamanda  fen, magazin ve sanat konularına de yer veren bir dergiydi. Zaten "fenlerin serveti (bilimlerin zenginliği) “ anlamına gelen ismi de Sevet-i Fünun’un yalnızca edebiyat muhtevalı bir dergi olmadığının göstergesidir. Servet-i Fünun 54 yıl süren yayın hayatı boyunca 2464 sayı yayımlanmıştır.
Derginin kurucusu ve sahibi olan Ahmet İhsan Tokgöz, (1868 - 1942) başyazarlık görevini de uzun yıllar üstlenir. Tevfik Fikret , Hüseyin Cahit Yalçın ve  Halit Fahri Ozansoy gibi ünlü edebiyatçılar dergide yayın müdürü olarak görev yaparlar.

Servet-i Fünun, D. Nikolaidi’nin çıkardığı Servet gazetesinin eki olarak yayımlanmaya başlar. Servet gazetesi bir yıl sonra 1892’de kapanınca Servet-i Fünûn  bağımsız bir dergi olarak yayın hayatına devam eder.
Ahmet İhsan, matbaasını kurup, Servet-i Fünûn'un imtiyazını üzerine alınca; "iyi bir resimli haftalık gazete” çıkarmak için o günlerde Avrupa'da yeni kullanılan "çinkografi" tekniğini inceler ve Avrupa’dan "galvano kalıp"lar getirtir. Avrupa'ya giderek  baskı tekniklerini öğrenir. Dergiyi en iyi şekilde çıkarmak için Fransa'dan kağıt ithalatı yapan Ahmet İhsan, gerek içerik gerekse baskı tekniği açısından Servet-i Fünûn'un, dönemin en iyi dergisi yapmayı hedefler. . Bu çabayı takdir eden saraydan nakdi yardım da alır.  
Servet-i Fünûn'un ilk sayılarında, bilimsel konular yanında magazine de yer verilir. İlk sayılarda dergide yer alan yazıların çoğu Ahmet İhsan tarafından yazılır. Ahmet İhsan, okuyucunun ilgisini çekmek ve eğitmek amacıyla; yeni buluşları tanıtan ve hayal gücünü geliştiren yazıları tercüme eder. Jules Verne'nin eserleri de bu nedenle tercüme edilerek dergide yayımlanır. 
Servet-i Fünûn'un basın tarihinde ve edebiyat alanındaki önemli yeri, 1895'ten sonra dergi  eski-yeni edebiyat tartışmasında yeni edebiyatın (Edebyat-ı Cedide) taraftarlarının yayın organı olur. Bu kalem kavgasında eski edebiyatın temsilcisi Muallim Naci, yeni edebiyatın temsilcisi Servet-i Fünun yazarı Recaizade Mahmut Ekrem’dir…  Ama yenilik dili de kapsayan geniş anlamda bir yenilik değil, batının sanat akımlarını ve edebiyat tarzını esas almak yenilik olarak kafi görülmüştür.
Muallim Naci 1893’de ölünce tartışma bir süre durursa da  onun taraftarları ile Recaizade Mahmut Ekrem  arasındaki tartışmalar devam eder. Mehmet Tahir ile Recaizade Mahmut Ekrem arasında 1895 yılı sonuna doğru başlayan "kafiye" tartışması ortamın yeniden kızışmasına ve dikkatlerin dergiye çevrilmesine, yenilik yanlılarının bu dergi etrafında toplanmasına yol açar.
Derginin sayfa düzeninde titiz gayreti yanında şiirleri ve makaleleriyle de Edebiyat-ı Cedide’ye öncülük eden Tevfik Fikret dergicilikte edebiyat sohbetleri geleneğini başlatır.
 Dergi başını Servet-i Fünun yazarlarından Faik Ali’nin çektiği Fecr-i Ati grubuna da ev sahipliği yapar. Cumhuriyet’in ilk yıllarında Yedi Meşaleciler adıyla tanınan edebi akımın temsilcileri Yaşar Nabi (Nayır), Cevdet Kudret (Solok), Sabri Esat (Siyavuşgil), Vasfi Mahir (Kocatürk), Ziya Osman (Saba), Kenan Hulusi (Koray), Muammer Lutfi (Bahşı) da edebiyat gçrüşlerini Servet-i Fünün dergisnde dile getirmişlerdir.
1928 yılında Latin harflerinin kabulüyle Servet-i Fünûn’un adı Servet-i Fünûn-Uyanış olarak değiştirilirken yayın müdürlüğüne Halit Fahri Ozansoy getirilir.  Cahit Sıtkı Tarancı, Ziya Osman Saba,  Halikarnas Balıkçısı, Sabahattin Kudret Aksal,  Cahit Külebi, Ahmet Muhip Dıranas’ın gibi  1930-1940 kuşağı edebiyatçılarının yetişmesinde bu derginin önemli rolü olmuştur.
Derginin kurucusu ve sahibi Ahmet İhsan’ın 29. Aralık 1942’de ölümü üzerine dergi ancak bir buçuk yıl daha yayın hayatına devam edebilir. 26 Mayıs 1944’de çıkardığı son yazısı ile yayın hayatına son verir.

Not: Boğaziçi Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü güzel bir işe imza atarak Servet-i Fünun dergilerinin tıpkı basımlarını küçük açıklamalarla  //www.servetifunundergisi.com/ adresinde yayımlamaya başlamıştır.

Bugün iki günü kutluyoruz. Birincisi Dünya Tiyatrolar ikincisi de Demiryolu Çalışanlar Günü
27/03/1889                Çağdaş Türk edebiyatının önde gelen kalemlerinden, "Yaban" adlı romanıyla ünlü yazar, romancı, politikacı Yakup Kadri Karaosmanoğlu doğdu
27/03/1891                Servet-i Fünun dergisinin ilk sayısı çıktı.
27/03/1923                Trabzon Milletvekili Ali Şükrü Bey, TBMM.de Topal Osman'ın adamları tarafından öldürüldü.
27/03/1944                Türk roman ve hikayeciliğinin kurucularından Halit Ziya Uşaklıgil, İstanbul'da öldü. 
27/03/1955                Dünya Ordulararası Futbol Şampiyonası'nı İtalya'yı 3-2 yenen Türk Ordu Milli Takımı kazandı.
27/03/1962                Her yıl 27 Martta kutlanan Dünya Tiyatro Günü’nün ilk kez kutlandı.
27/03/1964                İki Türk bakanın görevine son veren  Kıbrıs Cumhurbaşkanı Makarios, Türk Toplumu liderlerinden Rauf Denktaş'ın adaya girişini yasakladı.
27/03/1969                Koç Holding'e ait Aygaz tankeri Ege denizinde alabora oldu, 15 kişilik mürettebattın 14’ü öldü.
27/03/1972                Türkiye Halk Kurtuluş Partisi- Cephesi lideri Mahir Çayan ve arkadaşları Ünye Radar Üssü'nden 3 İngiliz teknisyeni kaçırdı.
27/03/1977                Kanarya Adaları'nda iki jumbo jetin yerde çarpışması sonucu 574 kişi hayatını kaybetti.
27/03/1982                İdam cezasına mahkum edilen Ülkücü Fikri Arıkan Ankara’da idam edildi.
27/03/1987                Ressam Mahmut Cüda İstanbul'da öldü
27/03/2000                Vladimir Putin, Rusya Devlet Başkanlığı'na seçildi.
27/03/2012                Şam Büyükelçiliğinin bütün faaliyetleri askıya alındı


ÜSDADDAN
Sosyal medyada en fazla izlenenler; beğeni alanlar..
1- Etik olmasa da, iftira da olsa "Karşı tarafa" en sert vuranlar.
2- Argo ve cinsel içerikli paylaşımlar
3- Asparagas haberler, tahrif edilmiş fotoğraflar.Yalan-yanlış  bilgi..
4- Şiddeti öven, hatta kutsayan yazı ve fotoğraflar...
Resmen akıl tutulması yaşıyoruz... 
Ahlak rafa kalkmış..

 

Sakarya Yenihaber

banner3
YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER