Tarihte Bugün - 28 Ekim: 147’ler

Fazlı Köksal; Tarihte Bugün köşesinde 1960 darbesinden sonra 147 akademisyenin üniversitelerdeki görevlerinden uzaklaştırılmasını anlattı

Tarihte Bugün - 28 Ekim: 147’ler

23 Ekim 

1492 - Kristof Kolomb, Küba'yı keşfetti ve İspanya adına el koydu.
1516 - Sadrazam Hadım Sinan Paşa yönetimindeki Osmanlı Ordusu, Memlukları Gazze yakınlarında yendi.
1636 - İlk Amerikan üniversitesi Harvard kuruldu.
1908 - İstanbul'da Ermenice Jamanak gazetesi yayımlanmaya başladı.
1920- Ankara Hükümeti, kıyılardan içerilere ve iç bölgelerden kıyılara gidecek mektuplarla, kara sınırlan üzerindeki yerlere gidecek ve oralardan gelecek mektupları sansüre tabi tutmayı kararlaştırdı
1921 -ABD Yüksek Komiseri Bristol, "Milliyetçi hükümet, ülkenin gerçek denetimini elinde bulunduruyor, halkın çoğunluğu tarafından desteklenmektedir. İtilaf Devletleri'nce de fiilen tanınmaktadır" diyerek, Hükümetinden Ankara Hükümeti'yle ilişki kurulmasında geç kalınmamasını istedi.
1922 - Mustafa Kemal, Le Petit Parisien muhabirine Bursa'da verdiği demeçte "Biz ne Bolşevikiz ne de komünist. Biz milliyetperver ve dinimize hürmetkârız. Biz halk hükümetiyiz. Yeni Türkiye'nin, eski Türkiye ile hiç bir ilgisi yoktur. Yabancı uyruklular kapitülasyonlardan yararlanmayı umuyorlarsa aldanıyorlar." dedi.
1923 - Mustafa Kemal Paşa, Çankaya Köşkü'nde verdiği akşam yemeğinde, "Yarın Cumhuriyeti ilan edeceğiz" dedi.
1927 - Türkiye'de ilk nüfus sayımı yapıldı.
1938 - Ankara Radyosu hizmete girdi.
1943 - Philadelphia Deneyi: Amerikan donanmasının Pensilvanya eyaletine bağlı Philadelphia şehri limanında bir deney yaptığı iddia edildi.
1948- Cumhuriyet Bayramı demecinde Başbakan Hasan Saka, soğuk savaşın ekonomik sonuçlarının Türkiye üzerindeki etkisini şöyle tanımladı: “ . . . Dünyanın bu şartlarından tabiatıyla biz de müteessir olmaktayız ve bizzaruri paramızın ve emeğimizin büyük bir kısmını savunma ihtiyaçları için sarf ediyoruz . . .”
1960 - Millî Birlik Komitesi'nin 147 öğretim üyesini görevden almasını protesto eden İstanbul Üniversitesi Rektörü Sıddık Sami Onar ve İstanbul Teknik Üniversitesi Rektörü Fikret Narter görevlerinden istifa ettiler. 
1977 - Karikatürist ve çizgi roman çizeri Ratip Tahir Burak vefat etti
1978 - Edebiyat tarihçisi ve yazar Agâh Sırrı Levend vefat etti
1986 - 23. Altın Portakal Film Festivali'nin sonuçları açıklandı. Altın Portakal'ı Atıf Yılmaz'ın yönettiği "Aaah Belinda" kazandı.
1991 - İslami Cihad örgütü Ankara'da iki bombalı saldırı düzenledi; bir Amerikalı subay öldü, Mısırlı bir diplomat yaralandı.
1993 - Hakkâri, Üzümlü Jandarma Sınır Bölüğü’ne saldıran silahlı militanlardan 57'si öldürüldü. Çatışmada 10 er öldü.
1995 - Bakü'de dünyanın en ölümcül metro kazası yaşandı. 28'i çocuk 300 kişi öldü, 265 kişi yaralandı. Azerbaycan genelinde üç günlük yas ilan edildi.
1998 - Esenboğa Havalimanı, tarihinde ilk kez aynı gün 13 cumhurbaşkanı ağırladı. Yabancı ülke cumhurbaşkanları, Cumhuriyetin 75. yılı törenleri için Ankara'ya geldiler.
2009 - Pakistan'ın Peşaver kentindeki bir pazar yerinde araca yerleştirilen bomba patladı; 105 kişi ölü, 200'den fazla kişi yaralandı.
2010 - Gebze - İzmir Otoyolu Projesi'nin temeli atıldı.

GÜNÜN OLAYI
147’ler

28 Ekim 1960 tarihli "Üniversiteler öğretim üyelerinden bazılarının vazifelerinden affına ve bâzılarının diğer fakülte ve yüksek okullara nakline dair Kanun"u çıkaran Millî Birlik Komitesi 29’u Ordinaryüs Profesör, 56 Profesör,  147 öğretim üyesini üniversitelerden uzaklaştırdı. Kanunda ihracın gerekçesi açıklanmazken, bazı MBK üyeleri tasfiye edilenleri 'tembel, yeteneksiz ve reform düşmanı' olarak nitelediler. Muzaffer Yurdakuler “Atatürk İnkılaplarının hızını artırmak için” tasfiyenin yapıldığını söylüyordu.
Görevine son verilenler arasında Emin Bilgiç, Ali Fuat Başgil, Sabahattin Eyüboğlu, Fuat Sezgin, Ekrem Şerif Egeli, Yavuz Abadan, Nusret Hızır, Tarık Zafer Tunaya, Mîna Urgan, Anıtkabir’in mimarı Emin Onat, Haldun Taner gibi topluma mal olmuş isimler de vardı. Genelde bu tasfiyeler üniversite içinden gelen ihbarlara dayanıyordu.
 Tasfiyelerin yanında Ordinaryüs Prof. Dr Hilmi Ziya Ülken, Prof. Dr Süreyya Tünay, Doç. Dr. Ali Rıza Özbek  Doç. Dr. Celal Erken başka okullara nakledildiler. Ayrıca, Oya Baydar, İdris Küçükömer ve Sencer Divitçioğlu'nun profesörlükleri reddedildi.
Kanun teknik hatalarla da doluydu. Kanunun 1. maddesinde “İzmir Üniversitesi” zikrediliyordu ama o isimde bir üniversite yoktu. Listede kanunda ismi zikredilmeyen Ege Üniversitesi hocalarının ismi geçiyordu.
Kararı protesto etmek için Fikret Narter (İTÜ), Sıddık Sami Onar (İstanbul Üniversitesi), Suut Kemal Yetkin (Ankara Üniversitesi) ve Turhan Feyzioğlu (ODTÜ) gibi rektör ve birçok öğretim üyesi görevinden istifa etti.
Gazetelerde, üniversitelerden, öğrenci derneklerinden yasaya çok yoğun eleştiri geldi. Eleştiriler şu noktada yoğunlaşıyordu;
114 Sayılı Kanun hem 1924 Anayasası’na hem de bu anayasanın bir kısım maddelerini değiştiren 1 numaralı geçici anayasaya ve 4936 Sayılı Üniversite Kanunu’na  aykırıdır. 
Hukuk Devleti inancı ve insan hakları temel prensipleri çiğnenmiştir.
MBK’na duyulan güveni sarsacak mahiyettedir.

147’lerin dönüşü için yapılan çalışmalar, MBK’nın engeliyle karşılaştı. 28 Mart 1962’de çıkarılan kanunla 147’lere dönüş yolu açıldı. Ancak tasarı senatoda oylanırken, tabii senatör olan eski MBK üyeleri, ısrarlarını sürdürerek “hayır” oyu verdiler.
28 Nisan 1962 tarihinde çıkarılan yasayla öğretim üyelerine geri dönüş hakkı tanınmasına rağmen; bir kısmı vefat ettiği için (Ziya Öktem), emekliliği tercih ettiği, bir kısmı protesto için, üniversite sonrası görevlerini akademisyenliğe tercih ettikleri için (Haldun Taner, Orhan Duru), bir bölümü de yurtdışı üniversitelerde göreve başladıkları için (Fuat Sezgin) üniversitelere geri dön(e)mediler… 
28 Ekim 1960 tarihli "Üniversiteler öğretim üyelerinden bazılarının vazifelerinden affına ve bâzılarının diğer fakülte ve yüksek okullara nakline dair Kanun"'da yer alan 147'ler aşağıda gösterilmiştir:
Ord. Prof. Dr. Abdülhak Kemal Yörük, Ord. Prof. Dr. Ahmet Tevfik Berkman, Ord. Prof. Dr. Ali Fuat Başgil, Ord. Prof. Dr. Ali Tanoğlu, Ord. Prof. Dr. Cevat Kerim İncedayı, Ord. Prof. Dr. Ekrem Behçet Tezel, Ord. Prof. Dr. Ekrem Şerif Egeli, Ord. Prof. Dr. Emin Onat, Ord. Prof. Dr. Fahri Arel, Ord. Prof. Dr. Feridun Ansan, Ord. Prof. Dr. Galip Okandan, Ord. Prof. Dr. Hakkı Saymen, Ord. Prof. Dr. Halil Arslanlı, Ord. Prof. Dr. Hilmi İleri, Ord. Prof. Dr. İhsan Şükrü Aksel, Ord. Prof. Dr. Kazım İsmail Gürkan, Ord. Prof. Dr. Kemalettin Birsen, Ord. Prof. Dr. Mazhar Nedim Göknil, Ord. Prof. Dr. Mazhar Şevket İpşiroğlu, Ord. Prof. Dr. Muzaffer Esat Güçhan, Ord. Prof. Dr. Naci Bengisu, Ord. Prof. Dr. Naşit Erez, Ord. Prof. Dr. Nurettin Çuhadar, Ord. Prof. Dr. Osman Cevdet Çubukçu, Ord. Prof. Dr. Ratip Berker, Ord. Prof. Dr. Tevfik Remzi Kazancıgil, Ord. Prof. Dr. Üveis Maskar, Ord. Prof. Dr. Zeki Zeren, Prof. Dr. Abdülbaki Nusret Hızır, Prof. Dr. Afif Erzen, Prof. Dr. Aziz Köklü, Prof. Dr. Behçet Kamay, Prof. Dr. Bekir Daoğlu, Prof. Dr. Bülent Nuri Esen, Prof. Dr. Celal Ertuğ, Prof. Dr. Celal Saraç, Prof. Dr. Emin Bilgiç, Prof. Dr. Enver Berkmen, Prof. Dr. Fadıl Hakkı Sur, Prof. Dr. Feridun Nafiz Uzluk, Prof. Dr. Fuat Sezgin, Prof. Dr. Halet Çambel, Prof. Dr. Hâmi Kocaş, Prof. Dr. Hâmit Sadi Selen, Prof. Dr. Hasan Eren, Prof. Dr. Hıfzı Timur, Prof. Dr. Hikmet Belbez, Prof. Dr. İbrahim Hakkı Karafaki, Prof. Dr. İsmail Nafiz Alkan, Prof. Dr. İzzet Birand, Prof. Dr. İzzet Kantemir, Prof. Dr. Kamil Akol, Prof. Dr. Kâzım Aras, Prof. Dr. Kemal Ahmet Aru, Prof. Dr. Kenan Tükel, Prof. Dr. Kudret Mavitan, Prof. Dr. Minâ (Urgan) Irgat, Prof. Dr. Muhittin Binan, Prof. Dr. Muhittin Erel, Prof. Dr. Muhterem Gökmen, Prof. Dr. Mustafa Santur, Prof. Dr. Müfide Küley, Prof. Dr. Münir Ülgür, Prof. Dr. Necati Acun, Prof. Dr. Necati Engez, Prof. Dr. Necmettin Polvan, Prof. Dr. Orhan Safa, Prof. Dr. Orhan Ünsaç, Prof. Dr. Ömer Özek, Prof. Dr. Rahmi Ören, Prof. Dr. Reşat Nalbantoğlu, Prof. Dr. Sabahattin Eyüboğlu, Prof. Dr. Sabri Oran, Prof. Dr. Selim Palavan, Prof. Dr. Süheyla Bayrav, Prof. Dr. Şevket Soysal, Prof. Dr. Şinası Hakkı Erel, Prof. Dr. Takyittin Mengüşoğlu, Prof. Dr. Tarık Zafer Tunaya, Prof. Dr. Turgan Sabis, Prof. Dr. Vefik Vassaf Akan, Prof. Dr. Yavuz Abadan, Prof. Dr. Yusuf Berdan, Prof. Dr. Zafer Paykoç, Prof. Dr. Ziya Öktem, Doç. Dr. Abdükadir Karahan, Doç. Dr. Adnan Benk, Doç. Dr. Alaattin Orhon, Doç. Dr. Aran Ersümer, Doç. Dr. Baha Sezer, Doç. Dr. Belma Çakmur, Doç. Dr. Bülent Köprülü, Doç. Dr. Cevdet Perin, Doç. Dr. Cihat Gürsan, Doç. Dr. Enver Bostancı, Doç. Dr. Ercüment Bora, Doç. Dr. Eyüp Kömürcüoğlu, Doç. Dr. Ferhan Berker, Doç. Dr. Ferih Tongsir, Doç. Dr. Haldun Taner, Doç. Dr. Halit Kayalı, Doç. Dr. Halit Kemal Elbir, Doç. Dr. İbrahim Berkan, Doç. Dr. İsmail Utkular, Doç. Dr. İsmail Yalçınlar, Doç. Dr. İsmet Giritli, Doç. Dr. Mehpare Helibronn, Doç. Dr. Memduh Yaşa, Doç. Dr. Merih Odman, Doç. Dr. Mukbil Özyörük, Doç. Dr. Münir Aktepe, Doç. Dr. Necibe Saraçoğlu, Doç. Dr. Necip Berksan, Doç. Dr. Necmettin Berkin, Doç. Dr. Orhan Bolak, Doç. Dr. Rahmi Çobanoğlu, Doç. Dr. Rana Kartal, Doç. Dr. Rauf Saygın, Doç. Dr. S. Bayramoğlu, Doç. Dr. S. Nigâr, Doç. Dr. Şerif Baştav, Doç. Dr. Şinasi Güçhan, Doç. Dr. Tahsin Artunkal, Doç. Dr. Türkan Erbengi, Doç. Dr. Zahit İmre, Doç. Dr. Ziya Üstün, Eylemsiz Doç. Dr. Arsan Zarfçı, Eylemsiz Doç. Dr. Servet Güvener, Eylemsiz Doç. Dr. Yusuf Keçeci, Başasistan Dr. Fikret Avunduk, Başasistan Dr. İhsan Ünlüer, Başasistan Dr. Kemal Aydınlıoğlu, Başasistan Dr. Mehmet Dinçöz, Başasistan Dr. Orhan Ternar, Başasistan Dr. Selim Baruh, Öğretim Görevlisi Dr. Fikret Ozansoy, Asistan Aristidi Karyofili, Asistan Atilla Tolun, Asistan Aydın Aydıncı, Asistan Ayhan Önder, Asistan Dr. Ahmet Akdoğan, Asistan Dr. Şevkiye İnalcık, Asistan Dr. Yani Stomadiyadiz, Asistan Olcay Kansu, Asistan Orhan Duru, Asistan Özer Ozankaya, Asistan Slavço
 

Sakarya Yenihaber

Güncelleme Tarihi: 28 Ekim 2020, 08:00
banner3
YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER