Tarihte Bugün - 5 Kasım

Tarihte Bugün - 5 Kasım

5 Kasım
1556 - Hindistan'daki Babür İmparatorluğu, II. Panipat Zaferi'ni kazanarak eski gücüne kavuştu. Tahtta hak iddia eden Hemu, Ekber Şah'ın veziri Bayram Han tarafından yenildi ve Babür Hanedanının fetret devri sona erdi.
1638 - IV. Murat komutasındaki Osmanlı ordusu, Musul'a girdi.
1914 - Birleşik Krallık ve Fransa, Osmanlı İmparatorluğuna savaş ilan etti.
1914 - Kıbrıs'ın yönetimi, Osmanlı İmparatorluğu'ndan Birleşik Krallık'a geçti.
1918- Kars İslam Şurası kuruldu
1918 - İttihat ve Terakki Fırkası yaptığı kongrede kendisini feshetti.
1918 – Savaş nedeniyle başka yerlere nakledilen Rum ve Ermenilerin seyahat vesikaları olmaksızın seyahat edebilmeleri ve kendilerinin masrafsız, yiyecekleri verilerek diğer ihtiyaçlarının da karşılanması ve emniyet içinde gidecekleri yere varmalarının sağlanması için haftada iki defa tren tahsisi için Harbiye Nezâreti'nce emir verildi
1919 - Gaziantep, Fransızlar tarafından işgal edildi.
1920 -Mehmet Akif, halkı aydınlatmak için gönderildiği Kastamonu'nun Nasrullah Camii kürsüsünde, uzun ve heyecanlı bir konuşma yaptı. İç isyanlar karşısında halkı birliğe ve mücadeleye çağıran Akif Bey, Sevr Anlaşması'nı anlatarak korkmaya gerek olmadığını, çünkü Türkiye'nin İslam dünyası ve Bolşevizm gibi iki büyük dostu ve dayanağı olduğunu söyledi.

 

1922- Dışişleri Bakanı İsmet Paşa imzasıyla İstanbul'daki Yüksek Komiserlere çekilen telde, İstanbul memurlarının isteği üzerine TBMM'nin İstanbul'da yönetimi ele aldığı bildirildi.
Ülkenin kurtuluşu nedeniyle İstanbul'da gösteriler yapıldı. Sultanahmet Alanı'nda yapılan mitingde konuşan Tezer Hanım şiddetle Vahdettin'in aleyhinde bulundu. Onun ihanetini anlatarak "Böyle şahsi ihtiras ve menfaat peşinde koşan bir miskinin artık başımızda yeri yoktur" dedi. Konuşmasını ''Yaşasın milli ordu ve onu hazırlayan büyük kalpli Anadolu kadını! " diyerek bitirdi. Namık Kemal'in oğlu şair Ali Ekrem Bey, bir konuşma yaptı. Gece fener alayları düzenlendi.
Gazeteci ve İçişleri eski Bakanlarından Ali Kemal, akşam üzeri sivil 4 kişi tarafından kaçırılarak Anadolu'ya geçirildi. Mustafa Kemal, Ali Kemal'i Ankara'ya istiyor. Ancak, yarın lzmit'e götürülecek olan Ali Kemal, burada sorgulandıktan sonra Nurettin Paşa tarafından linç ettirilecektir. Ali Kemal'in kaçırıldığı haberi Saray'da ve İngiliz Dışişleri'nde bir bomba etkisi yapacak ve Kurtuluş Savaşı'na muhalefet etmiş kişilerin İstanbul'dan kaçışını hızlandıracaktır.


Komünist Enternasyonal’in 4. Dünya Kongresi, Pedrograd'da açıldı. Kongreye Türk Halk İştirakiyun Fırkası'ndan Salih, Nizamettin Nazif, Ziynetullah Nuşirevan, İsmail Hüsrev (Tökin) , Türkiye İşçi ve Çiftçi Sosyalist Fırkası'ndan Vedat Nedim, Sadrettin Celal ve Sakallı Celal katılıyor.
 

1925 - Ankara Hukuk Fakültesi, Atatürk tarafından açıldı.
1934 - Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü kuruldu.
1936 - Eski adı Mekteb-i Mülkiye olan Siyasal Bilgiler Okulu İstanbul'dan Ankara'ya taşındı.
1957 - Vatan Partisi Genel Başkanı Dr. Hikmet Kıvılcımlı tutuklandı. Kıvılcımlı, dini siyasete alet ederek komünizm propagandası yapmakla suçlanıyordu.
1972 - Bülent Ecevit, bir gün önce CHP üyeliğinden istifa eden İsmet İnönü için, "İnönü'ye esenlik ve uzun ömür dilerim" dedi.
1973 - Orta oyuncusu ve tuluat sanatçısı İsmail Dümbüllü vefat etti
1979 - Ayetullah Humeyni ABD'yi en büyük şeytan ilan etti.
1986 - Yanmasının ardından 45 yıl sonra, İstanbul Ortodoks Fener Rum Patrikhanesi'nin yeniden yapılmasına izin verildi.
1991 - Filipinler'de meydana gelen selde yaklaşık 7000 kişi öldü.
1992 – İlk kadın diplomat, akademisyen ve yazar Adile Ayda vefat etti
2006 - Irak'ın devrik lideri Saddam Hüseyin'e, bir kentte 148 Şiinin öldürülmesi suçundan idam cezası verildi.
2006 - Gazeteci, şair, yazar, çevirmen, siyasetçi ve Türkiye eski Başbakanı Bülent Ecevit vefat etti.


Günün Portresi
Tezer (Ağaoğlu) Taşkıran

1903 yılında Karabağ’da dünyaya geldi. Türk Milliyetçiliğinin ideologlarından Atatürk’ün yakın arkadaşlarından Ahmet Ağaoğlu, annesi Sitare Hanım’ın beş çocuğundan ikincisidir. Türkiye'nin ilk kadın avukatı ve kadın hakları savunucularından Süreyya Ağaoğlu ile yazar, hukukçu ve siyasetçi Samet Ağaoğlu Tezer Hanım’ın kardeşidir.
Ailesi ile birlikte 1910 yılında İstanbul’a göç etti. Ahmet Ağaoğlu daha sonra Milli Mücadele için Ankara’ya gelince kızları Süreyya ve Tezel’i arkadaşı Hüseyin Ali’ye emanet etti. Ağaoğlu Ahmet Beyin,  Hüseyin Ali Bey’e yazdığı mektuptaki şu satırlar, örnek Türk Kadınları Süreyya ve Tezel hanımların yetişme tarzlarını gösterir niteliktedir; “Artık çocuklar senindir. Beni biliyorsun. Ben insanda hasep ve nesepten, ilim ve irfandan ziyade ahlâka, metanete kıymet veririm. Ben Türk kızlarının serbest olmalarını hayata karışmalarını ve bütün faaliyet-i içtimaiyeye iştirak etmelerini arzu ederim. Kızlarımın da o yolda hazırlanmış olmalarını isterim. Fakat hürriyet ve serbestîyi şirretlik, intizamsızlık ve hôd-serlik şeklinde telakki etmem. Onun için kızlarımdan da tevazu, iffet, hicap ve hürmet dairesinde serbestî isterim. İşte kardeşim! Benim emelim, artık sen bilirsin.”  
Ülkenin kurtuluşu nedeniyle 5 Kasım 1922 İstanbul'da Sultanahmet Alanı'nda yapılan mitingindeki konuşmacılardan birisi de Darülfunun Öğrencisi Tezer Hanımdır. Tezer Hanım konuşmasında Vahdettin’i ihanetle itham edip “Böyle şahsi ihtiras ve menfaat peşinde koşan bir miskinin artık başımızda yeri yoktur” diyerek üniversite öğrencilerinin saltanatın kaldırılmasına destek verdiklerini de ilan etti. Konuşmasını ''Yaşasın milli ordu ve onu hazırlayan büyük kalpli Anadolu kadını! " diyerek bitirdi.
1925 yılında Darülfünun’un Edebiyat Şubesi Felsefe bölümünden mezun oldu. Liseler için bir mantık kitabı yazan Tezer Hanım, Ankara Muallim Mektebi’nde, Ankara Kız ve Erkek Liselerinde öğretmenlik yaptı; bir erkek okuluna tayin edilen ilk kadın öğretmen oldu. 1928 yılında kurulan Yardımsevenler Derneği’nin kurucu üyelerinden birisi oldu.
1930-1931 yılları arasında Ankara Kız Lisesi müdürü oldu. 1931 yılında cerrah Nimet Taşkıran ile evlenerek Viyana’ya gitti; 1933 yılında yurda döndü. İstanbul Kız Öğretmen Okulu Müdürü oldu. Türk Üniversiteli Kadınlar Derneği’nin başkanlığını yürüten Taşkıran, UNESCO Millî Komitesi Üyesi olarak da görev yaptı.
1941 yılında VII. dönemde Kastamonu milletvekili olarak meclise girdi; VIII. ve IX. dönemlerde Kars ilinden milletvekili seçildi. Erzurum'lu Karafatma'ya vatani hizmet tertibinden aylık bağlanması hakkında kanun teklifi ve Milli Eğitimle ilgili verdiği pek çok teklif kanunlaşan Tezer Taşkıran TBMM’de de başarılı bir vekil olarak dikkat çekti.
Fransızca, İngilizce, Almanca bilen, iki çocuk annesi ve fotoğraf sanatçısı Ara Güler'in de kayınvalidesi olan Tezer Taşkıran, 4 Mayıs 1979’da İstanbul’da hayatını kaybetti.
Günseli Naymansoy tarafından “Türk Felsefesinin Öncülerinden Tezer Taşkıran” isimli hayatını anlatan bir eser yayımlandı.
Eserleri
Mantık, 1928
Suri ve Tatbiki Mantık, 1929
Stuart Mill, 1931
Türk Ahlakının İlkeleri, 1934
Yurt Bilgisi, 1939
Suçlu Çocuklarımız -1943
Dede Korkut Masalları -1945
Vatandaşın El kitabı, 1971
Kadın Hakları 1971
Women in Turkey 1971
Cumhuriyetin 50.Yılında Türk Kadınının Hakları, 1973

 

Sakarya Yenihaber

Güncelleme Tarihi: 05 Kasım 2020, 08:04
banner3
YORUM EKLE
YORUMLAR
Zeliha Altındal
Zeliha Altındal - 3 ay Önce

Bizleri Tezel Taşkıran hanımı tanıttığınız için teşekkür ederim.Ayrıca okulum olan Ankara kız Lisesinde müdğrlük yaptığını öğrenince daha bir gururlandımSaygılar.