Tarihte Bugün - 7 Aralık

Fazlı Köksal, gazetemiz için hazırladığı "Tarihte Bugün" köşesinde Hacivat-Karagöz oyununun son büyük temsilcisi Hayali Küçük Ali ismiyle tanınan Mehmet Muhittin Sevilen'i anlattı

Tarihte Bugün -  7 Aralık

7 Aralık 
1063 - Anadolu Selçuklu Devleti’nin kurucusu olan Süleyman Şah’ın babası Kutalmış Bey vefat etti.
1063 – Alparslan Nizamülmülk’ü veziri olarak görevlendirdi.
1875 - Gazeteci ve yazar Hüseyin Cahit Yalçın doğdu
1907 – Rıfat Efendi (Börekçi) Ankara Müftülüğüne atandı.
1918 – Veliaht Abdülmecit’in demeci The Morning Post’ta yayımlandı:  Padişah ve ben sizin yardımınızı hararetle istiyoruz. Biz Türkler bütün kültürümüzü Fransa ve İngiltere'den aldık ..
1919 – Mustafa Kemal Denirci Mehmet Efe’ye Aydın Cephesindeki direnişin miilete umut verdiğini bildiren bir telgraf çekti
Eskişehir'de aydın kadınlar, Yunan zulümlerini uzun bir telgrafla protesto etti!er. Üzüntülerini de Padişah'a ve Başbakanlığa bildirdiler.
İtalyan Yüksek Komiseri, İstanbul Hükümeti'ne, Antalya'yı Türkiye'nin iyiliği için işgal ettiklerini bildirdi.
1920 - 29 Eylül'de dağıtılan Yeşilordu'nun bazı üyeleriyle 14 Temmuz'da Ankara'da kurulan gizli Türkiye Komünist Partisi'nin birleşmesinden oluşan Türkiye Halk İştirakiyun Fırkası Ankara’da kuruldu.
1920 - Bakanlar Kurulu, Ali Fuat Paşa'dan sonra, İktisat Bakanı Yusuf Kemal ve Eğitim Bakanı Rıza Nur Beylerin de Moskova'ya gönderilmesine karar verdi. Kurulun görevi 24 Ağustos'ta parafe edilen anlaşmayı imzalamak.
1920 - Urfa Kuvayı Milliye Komutanı Ali Saip Bey, bölgesindeki aşiret başkanlarına bir bildiri göndererek onları bağımsızlık mücadelesine çağırdı. "Dünyada İslamiyet'i koruyan Türkler ve Kürtlerdir. Siz ki Selahattin Eyyubi'nin torunlarısınız" dedi. 
1921 - Fransızlar Kilis'i boşaltmaya başladılar.
1922 – Orhan Seyfi Orhon ve Yusuf Ziya Ortaç Türkiye’nin en uzun soluklu Siyasal mizah dergisi, olan Akbaba’yı yayımlamaya başladılar.
1932 - Muhsin Ertuğrul'un "Bir Millet Uyanıyor" filmi gösterime girdi.
1934 - Türk Kadınlar Birliği, İstanbul'da bir mitingle kadınların milletvekili seçme ve seçilme hakkını kutladı.
1941 - Pearl Harbor Saldırısı: Japon uçakları Amerikan deniz üssü Pearl Harbor'u bombaladı. 5 savaş gemisi, 14 gemi, 200 uçak yok edildi, 2400 kişi öldü.
1944 - Reşat Ekrem Koçu tarafından yayımlanan, İstanbul Ansiklopedisi'nin ilk fasikülü çıktı.
1955 – Ünlü Astronomi Bilgini Fatin Gökmen vefat etti
1956 - Roman, öykü ve oyun yazarı Reşat Nuri Güntekin, vefat etti.
1957 – İstiklal Savaşı komutanlarından Ali ihsan Sabis vefat etti.
1974 -  Türk Gölge Oyununun son büyük temsilcisi Karagöz oynatıcısı Mehmed Muhiddin Sevilen (Hayali Küçük Ali) vefat etti.
1973 - İslam Konferansı Örgütü'ne üye 7 ülke tarafından geri kalmış İslam ülkelerini kalkındırmak amacı ile İslam Kalkınma Bankası kuruldu.
1979 - İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Cavit Orhan Tütengil öldürüldü. Olay yerine "Anti Terör Birliği" imzalı bir bildiri bırakıldı.
1983 - İber Hava Yollarına ait bir Boeing 727 ile bir DC-9 yoğun siste Madrid Havaalanının pistinde çarpıştı: 93 kişi öldü.
1987 - Kaliforniya'nın Paso Robles şehrinde, bir yolcu uçağı düştü: 43 kişi öldü.
1988 - Ermenistan'da 6,9 şiddetinde bir deprem meydana geldi: 25.000’in üzerinde ölü, 15.000'den fazla yaralı, 400.000 kişi evsiz kaldı.
1992 - Fotoğraf ve grafik sanatçısı Şahin Kaygun  vefat etti.
1996 - TBMM'de harçları protesto etmek için pankart açan öğrencilerin yargılanması sona erdi; gençler toplam 96 yıla mahkûm oldular.
2002 - Bangladeş'te dört tiyatroya yapılan bombalı saldırılarda 18 kişi öldü, 200 kişi yaralandı.
2002 - Londra'da 51'incisi yapılan Dünya Güzellik Yarışması'nda Türkiye Güzeli Azra Akın Dünya Güzeli seçildi.
2006 - Bestekâr, güftekâr ve ses sanatçısı Suat Sayın vefat etti
2007 – Yazar Bürokrat Erhan Bener vefat etti.
2009 - Reşadiye saldırısı: Tokat'ın Reşadiye ilçesi, Sazak köyünde 7 Jandarmanın şehit edildiği pusu gerçekleşti.
2016 – Siyaset adamı eski bakan  İsmet Sezgin vefat etti.

Günün Portresi
MEHMET MUHİTTİN SEVİLEN

Geleneksel Türk gölge oyununun (Hacivat-Karagöz) son büyük temsilcisi Hayali Küçük Ali ismiyle maruf Mehmet Muhittin Sevilen 7 Aralık 1974 tarihinde vefat etmişti
Hacivat Karagöz gölge oyununu sahneleyen sanatçılara “Hayâlî” denir. Cumhuriyet döneminin en ünlü Hayâlîsi olan Mehmet Muhittin Sevilen olan 1886 yılında İstanbul’da doğmuş, İstanbul’da Davutpaşa Rüştiyesini bitirdikten sonra çalışmak üzere PTT idaresine girmiştir. 1. Dünya savaşında askere alınmış, terhis olduktan sonra tekrar eski işinin başına dönmüştür. Ankara’da Paket Postanesi memuru iken 1944 de emekliye ayrılmış ve 7 Aralık 1974 da vefat etmiştir.
Hayali olmaya daha 8 yaşlarında iken heves eden Küçük Ali, bu sanatı devrinin ünlü Karagözcülerini seyrederek öğrenmiştir. Ünlü Karagözcülerden Hayâlî Saraç Hüseyin’in yanında Karagözcülüğe başlayan Küçük Ali, ilk defa 1900 yılında henüz 14 yaşında iken Fatih’in Draman mahallesinde Karagöz oynatmış ve oynadığı “Hımhımlı Mandıra” çok beğenilmiştir. Hayâlî Küçük Ali takma adını işte o zaman almış ve bu isimle tanınmıştır. 60 yılı aşkın sanat yaşamı boyunca, sadece Karagöz oynatıcılığı yapmakla yetinmeyen Mehmet Muhittin Sevilen, 20 yıla yakın süreyle TRT’de radyo programları gerçekleştirip sunmuş, kitaplar yazmış, meddahlık yapmış, özellikle de öğrenci yetiştirmeye önem vererek, Halkevlerinde öğretmenlik yapmıştır. Birçok oyununun metinlerini kendisi yazan sanatçı, yapıtlarını ülkenin dört bir yanında Halkevleri’nde, “Karagöz odaları”nda sergilemiştir.
Karagöz ve Hacivat oyununu, hiçbir özelliğini bozmadan günümüze taşıyarak, yapmacıksız şekilde aktarmayı ustaca başarmış ve bu konuda onlarca ses bantı doldurarak, bu sanatı yaşatma çabasına düşmüş, hastayken bile vazgeçmemiştir.
Geleneksel Türk Tiyatrosu’nun oluşumunda temel taşlardan biri sayılan Karagöz oyunu bugün de “Hayâlî Küçük Ali”nin torunları tarafından sürdürülmeye çalışılmaktadır.
Not: “Posta ve Telekomünikasyon Tarihinden Portreler” isimli kitabımdan alınmıştır.

Sakarya Yenihaber

banner3
YORUM EKLE