Tarihte Bugün - Beyazıt Kütüphanesi’nin Açılması

Tarihte Bugün - Beyazıt Kütüphanesi’nin Açılması

24 Eylül
1882 - İstanbul Beyazıt Kütüphanesi kuruldu.
1884 - Kurtuluş savaşı komutanlarından 2. cumhurbaşkanı İsmet İnönü doğdu
1888 - Haydarpaşa-Ankara arasında bir demiryolu yapımı ve işletmesi imtiyazı bir Alman firmasına verildi.
1921 – Hakimiyet-i Milliye Gazetesinde Hakkari Livası ahalisi adına Belediye Reis Vekili Nevruz’un, orduya hitaben yazdığı telgraf yayınlandı: “Şark'taki Kürt din kardeşin, sana yalvararak diyor ki: Dinimizi, namusu istiklalimizi, hürriyetimizi ve mukaddes topraklarımızı elimizden almak, Islamiyet'i boğmak isteyen namert düşmana karşı, merdane sebat ve mukavemet ettiğini işittikçe, bizler Hak'tan sana zafer diliyoruz. . . Yürü ey İslam’ın gözbebeği şanlı ordumuz . ..
1922 - İngilizler, Çanakkale bölgesinde Türklere ait cephaneliklerle ateş alanındaki binaları yaktılar 
Esir Yunan subayları, başlarında Trikopis olduğu halde Uşak'tan Ankara'ya getirildi. Subayları bir saldırıdan korumak için tren, İstasyona gelmeden durduruldu ve esirler Şarkışla’ya götürüldü.
Afyonkarahisar ilinin Bolvadin ilçesinin Yunan işgalinden kurtuluşu. 
1936 – Harp okulu Ankara’ya taşındı.
1940 - II. Dünya Savaşı içinde 129 İngiliz bombardıman uçağı Berlin'deki endüstriyel hedefleri bombaladı, ama sis sebebiyle bombaların 6'sı dışında hepsi boşa gitti.
1956 - Menderes Anadolu Ajansına verdiği bir demeçte Suriye 'yi bir cephane deposu olarak tanımladı
1960 – DP’lilleri yargılamak üzere Yüksek Adalet Divanı kuruldu.
1973 – Şair Şükûfe Nihal Başar vefat etti
1981 - Ermeni militanlar Türkiye'nin Paris Başkonsolosluğu'nu bastılar; güvenlik görevlisi Cemal Özen öldü, Başkonsolos Kaya İnal yaralandı.
1987 - Süleyman Demirel, DYP Olağanüstü Kongresinde oy birliğiyle genel başkan seçildi. Demirel, 12 Eylül askeri darbesi sonrası, siyasete resmen döndü
1996 - Şarkıcı, besteci, söz yazarı ve oyuncu Zeki Müren öldü..

Günün Olayı
Beyazıt Kütüphanesi’nin Açılması

Beyazıt Kütüphanesi devlet eliyle kurulan ilk kütüphane olması nedeniyle tarihimizde önemli bir yeri vardır. Kütübhâne-i Umûmî-i Osmânî adıyla kurulan kütüphane 24 Eylül 1882 tarihinde Beyazıt Külliyesi’nin restore edilen imaret kısmında açılmıştır. Daha sonra Bayezid Umumi Kütüphanesi adını almış 1961 yılında da adı Beyazıt Devlet Kütüphanesi olarak değiştirilmiştir. 
Beyazıt Külliyesi’nde XVI. Yüzyılda da kütüphane olduğunu gösteren kayıtlar da olduğu için, bilinen, halka açık ilk kütüphane açılırken bu nedenle özellikle bu mekân tercih edilmiştir. 
XIX. yüzyılda Batı’da görülmeye başlanan milliyetçilik akımları etrafındaki gelişmeler millî kütüphanelerin kuruluşunda önemli rol oynamıştır. Pek çok Batı ülkesinin o güne kadar millî kütüphanelerini kurmuş olmaları zamanın yönetimini bu yolda çalışmaya şevketmiş, aydınların da desteğiyle bu kütüphanenin kurulması gerçekleşmiştir. 1883 tarihli bir belgede telif ve tercüme olarak yayımlanan her eserden bir nüshanın kütüphanede toplanmasının talep edilmesi ilgi çekicidir.  Zira aynı dönemde kurulmuş olan kütüphanelerde bile derleme amaçlı faaliyetler görülmez. Bu durum da Beyazıt kütüphanesinin “Milli Kütüphane” olarak planlandığının göstergesidir.
Beyazıt Devlet Kütüphanesi, vakıf kütüphanelerinden farklı olarak Maarif Nezâreti’ne bağlanmıştır. Kitap mevcudu açılışından sonra yapılan bağışlarla artmış, kuruluşunun üçüncü yılında 4164’e, 1888’de 7068’e ulaşmıştır.  Balkan Savaşı yıllarında kaybedilen Osmanlı topraklarından kaçırılan kitaplar da Beyazıt Devlet Kütüphanesi’nde depolanmıştır. 
2547 sayılı “Basma Yazı ve Resimleri Derleme Kanunu”nun 1934’te yürürlüğe girmesinden sonra derleme nüshası alan beş kütüphaneden birisi de Beyazıt Devlet Kütüphanesi olmuştur. Böylece Türkiye’de basılan kitap, gazete, dergi ve benzeri yayınların birer nüshası buraya gönderilmiştir. Bu durum kütüphanedeki kitap ve benzeri yayın mevcudunda sürekli ve düzenli bir artış meydana getirmiş ve yer darlığını had safhaya çıkarmıştır. Kütüphanenin daha iyi hizmet verebilmesi için 1946’da bazı onarım çalışmaları yapılmıştır. Daha sonraki yıllarda binanın hizmete yeterli olmaması sebebiyle ek bina arayışlarına girişilmiş, uzun mücadelelerden sonra 1948 ve 1953 yıllarında Bakanlar Kurulu’nun iki ayrı kararıyla kütüphanenin bitişiğinde bulunan eski Dişçilik Mektebi ve Beyazıt Külliyesi’nin imaret kısmının diğer bölümlerinin de restore edilerek kütüphaneye dahil edilmesine karar verilmiştir. Çalışmalar tamamlandıktan sonra yeni tesisler 1984’te hizmete açılmıştır.
Kütüphanenin ilk müdürü Hoca Tahsin Efendi’dir. Prof. Dr. Necati Lugal ve Sadeddin Nüzhet Ergun gibi ünlü isimler de kütüphanede müdürlük yapmıştır. Elli kişilik konferans salonu, yirmi kişilik müzik dinleme salonu, otuz kişilik dil laboratuvarı, ayrıca para, pul, resim, kartpostal, harita ve afişlerle ilgili görüntülerin de izlendiği sinema ve video salonu vardır. 1946’ya kadar bütün hizmetler bugün kitap okuma salonu olarak kullanılan bölümde verilmekteydi. Günümüzde ise dört ayrı salonda 300 kişiye hizmet verilebilmektedir. Kütüphanede teknik hizmetler, okuyucu hizmetleri ve müzik bölümü olmak üzere üç hizmet birimi bulunmaktadır. 1989 yılı itibariyle 600.000 civarındaki dokümanın 379.135’i yeni yazı kitap, 11.120’si yazma eser, 40.446’sı eski harfli basma kitap, 18.206’sı gazete ve çeşitli kitap dışı malzemedir. Nâdir eserler bölümünde, muhtelif yer ve zamanlarda vakıf yoluyla kurulmuş, daha sonra Beyazıt Devlet Kütüphanesi’ne nakledilmiş pek çok kütüphane koleksiyonu yer almaktadır. Bunlardan en önemlileri şunlardır: Bezmiâlem, Hekimoğlu Ali Paşa, İdris Paşa, Manastırlı İbrâhim Hakkı, Nâmık Bey, Seretıbbâ Ömer Efendi, Sâbit Bey, Trabzonlu Hüseyin Efendi, Hâfız Dâvud Paşa, Halil Şerif Paşa, Hasan Fehmi Paşa, İsmail Fenni Ertuğrul, Kara Mustafa Paşa, Lütfi Bey, Mehmet Zihni Efendi, Mehmed Eşref, Münzevi Ârif Bey, Süleyman Tevfik, Şevki Paşa, Tevfik Paşa, Tırnovalı Mehmed, Zihni Paşa, Veliyyüddin Efendi, Cevdet Paşa, Hâlid Bey ve Ali Rızâ Efendi. Bu kitapların büyük bir kısmı yazma ve eski harfli basma eserlerdir.

Sakarya Yenihaber

banner3
YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER