Tarihte bugün: Büyük zafer!

Gazetemizin yazarı Fazlı Köksal kutlu zaferin yıl dönümünde 30 Ağustos Zaferi'nin hikayesini yazdı...

Tarihte bugün: Büyük zafer!

30 Ağustos

1908 - Hicaz Demiryolu açıldı.

1914 - Alman İmparatorluğu Sahil Topçu Müfrezesi, Çanakkale Boğazı’nın her iki yakasındaki istihkâmlarda göreve başladı. Bu istihkâmların komutasına Alman Amiral Von Usedom atandı.

1918 - Lenin'in vurulması: Bolşevik lider Vladimir Lenin'e suikast girişimi gerçekleşti. Lenin, ağır yaralanmasına rağmen suikasttan sağ kurtulmayı başardı.

1920 - Yunan ilerlemesi karşısında iç barışı sağlamak ve direnci artırmak isteyen Meclis'in, Adapazarı ve Düzce'de ayaklanmaya katılanları bağışlayan bildirisi Batı Cephesi Komutanı Ali Fuat Paşa tarafından yayımlandı.

1921 - Milli Savunma Bakanı Refet Paşa, yayımladığı bildiride, 6 günlük kanlı savaşlarda düşmanın ummadığı bir direnişle karşılaştığını, kazanılan başarıda ordu kadar, cephe gerisinde çalışanların da payı olduğunu bildirerek bunlara teşekkür etti

1922 – Başkomutanlık Meydan savaşı. Büyük Taarruz ‘un beşinci günü. Yunan kuvvetleri sabaha doğru Çalköy'de karmakarışık bir halde toplandılar. Sayım yapıldı, mevcudun oldukça azalmış olduğu görüldü ve kuvvetler yeniden örgütlendi. Gene sabaha karşı, Batı Cephesi Harekat Şubesi Müdürü Tevfik Bey, harita üzerinde tespit ettiği  durumu ismet Paşa'ya gösterdi. ismet Paşa, Tevfik Bey'i Mustafa Kemal'e gönderdi. Tevfik Bey, Afyon Belediye dairesinde uyuyan Mustafa Kemal'e giderek uyandırdı. Mustafa Kemal, düşmanın sarılmaya elverişli bir durumda olduğunu anlayarak Fevzi ve ismet Paşaları çağırttı. Üçü toplanarak "gerçek kurtuluş güneşinin" bugün doğacağı sonucuna vardılar.

Ordulara 6.30'da gerekli talimat verildi. İsmet Paşa, birinci ve ikinci ordulara, düşmanın bir an önce kaçıp kurtulmaya çalıştığını bildirerek Dumlupınar'ın hızla alınmasını, düşmanın tamamen teslim olmaya mecbur edilmesini emretti.

Fevzi Paşa'yı İkinci Ordu’ya ve Süvari Kolordusuna gönderen Mustafa Kemal; ismet Paşa'yı karargahta bırakarak Birinci Ordu karargahına gitti. Çal Köyünde Yunanlıların mutlaka imha olunması emrini verdi. Esir subaylardan bilgi aldı. Trikopis ve Diyenis'in de çember içinde kaldığını bildirerek bunların da esir alınmasını emretti. Türkçe bildiği anlaşılan Selanikli esir subay, bu emri duyunca baygınlık geçirdi. Mustafa Kemal, saat 14'te, hareketi bizzat yöneteceği tepeye çıktı. Öğleyin başlayan şiddetli savaş akşama kadar sürdü.

Yunanlılar, kaçmak istedilerse de başaramadılar. Bir köy halkı, Yunanlıların kaçmasını önlemek için demiryolunu tahrip etti. Yunan Bağımsız Tümeni, Yunan ordusuyla bağlantı kuramayarak batıya çekildi. Daha sonra Başkomutanlık Meydan Savaşı adı verilecek Dumlupınar Savaşı, Türk ordusunun Yunan ordusunu biraz daha küçültmesi ve perişan etmesiyle sonuçlandı.

Mustafa Kemal, Akşam, Dumlupınar köyüne gitti. Yanlarında eşya olmadığından oda döşemeleri, peykeler veya toprak üzerinde yatılarak sabah edildi.

Meclis, firar ettiğinden dolayı idama mahkûm edilen bazı erleri yurda ve görev bağlılıkları, hatta Sakarya Savaşı'nda kahramanca çarpıştıkları gerekçesiyle affetti.

lstanbul'a ulaşan ilk zafer haberi iki kelimelik bir telgraf: Afyon alındı! 4 gündür merakla Anadolu'dan haber bekleyen İstanbulluları bu haber sevince boğdu.

Kütahya, Çivril, Demirci, Gördes kurtarıldı. Türk ordusunun Kütahya'ya girişi sırasında yüzlerce kurban kesildi; kazanlar kaynatılarak askere yemek verildi.

Başkomutan Hacıanesti'nin yerine Birinci Kolordu Komutanı Papulas atandı. Trikopis'in rütbesi Tümgeneralliğe yükseltildi. Yunan telsizi, bu emri tebliğ etmek için Trikopis'i aradıysa da bulamadı. Telsiz emrini Türk telsizi yakalayacak ve atama haberini 2 Eylül'de esir edildiğinde ona Mustafa Kemal duyuracaktır.

Avrupa başkentleri, Türk zaferinden hala habersiz. Bunda, Anadolu'nun dışarıyla bağlantısının kesik olması kadar, Yunanlıların açıklamalarında Türk zaferini gizlemesi de rol oynuyor.

1925 - Mustafa Kemal Paşa, "Efendiler ve ey millet, iyi biliniz ki, Türkiye Cumhuriyeti şeyhler, dervişler, müritler, mensuplar memleketi olamaz. En doğru ve en hakiki tarikat, tarikat-ı medeniyyedir" dedi.

1930 - Ankara-Sivas demiryolu hattı ve Sivas İstasyonu, Başbakan İsmet Paşa'nın konuşmasıyla hizmete açıldı.

1935 – Yapılan bir protokol ile İstanbul Telefon Şirketinin imtiyazı Sahibi İngiliz şirketinden Nafia Vekaleti tarafından satın alındı.

1937 - Atatürk'ün manevi kızı Sabiha Gökçen'e, 1935'te girdiği Eskişehir Hava Mektebi'nde, "Tayyareci Diploması" verildi.

1937 - Van Gölü'nde ilk vapur seferi yapıldı.

1941 - Alman Ordusu, Neva Nehri'ne ulaştı ve Leningrad'ın son demiryolu bağlantısını keserek, Leningrad Kuşatması'nın ilk aşamasını gerçekleştirdi. 8 Eylül 1941 tarihinde ise, kentin son kara bağlantısının kesilmesiyle 872 gün sürecek olan kuşatma başladı.

1952 - Erzurum'da Aziziye Anıtı açıldı.

1950 - Maliye Bakanlığı tarafından CHP'nin mali durumu hakkında soruşturma açıldı.

1955 - Londra Konferansı'nda, "Kıbrıs Sorunu" ele alındı. İngiltere Kıbrıs'ta üçlü bir yönetim önerdi. Yunanistan ise ada halkının geleceğini kendinin belirlemesini istedi. Toplantıya Türkiye'den Dışişleri Bakan Vekili Fatin Rüştü Zorlu katıldı.

1963 - Küba füze krizinin ardından, Sovyetler Birliği (Kremlin) ile ABD (Beyaz Saray) arasında doğrudan görüşmeyi sağlayacak "Kırmızı telefon" hattı devreye girdi.

1971 - İstanbul Televizyonu deneme yayınlarına başladı.

1974 - BM Güvenlik Konseyi, Kıbrıs'taki çarpışmalar yüzünden evlerini terk edenlerin güven içinde geri dönmelerine izin verilmesini öngören Fransa, İngiltere, Avusturya ortak karar tasarısını oy birliğiyle kabul etti.

1985 - Uluslararası Af Örgütü, BM İnsan Hakları Komisyonu'na bir rapor gönderdi. Raporda, Bulgaristan'da Türk azınlığa karşı girişilen Bulgarlaştırma kampanyasına son verilmesi istendi.

1988 - Irak Ordusu'ndan kaçan binlerce Kürt Türkiye sınırına yığılmıştı. Hükûmet, sınırları açmaya karar verdi ve Kürtler Hakkâri'nin Çukurca ve Uludere ilçelerine sığındı.

1988 -  Ressam Eren Eyüboğlu vefat etti.

1992 - Güvenlik güçleri ile İran'dan Türkiye'ye giren 300 kadar PKK militanı çatıştı; 100 militan ve 10 güvenlik görevlisi öldü.

1995 - NATO, Bosnalı Sırplara karşı hava harekatı başlattı. Kararlı Güç Harekatı, II. Dünya Savaşı'ndan beri Avrupa'daki en yoğun bombardımanlardan biri oldu.

2000 - Genelkurmay Başkanı Kıvrıkoğlu “İrticacı ve bölücü memurlar, ülkenin altını oyuyorlar. Devleti yıkmak isteyenler yüzlerce, binlerce memur var. Bunlar her gün devleti yıkmak için aleyhte çalışıyorlar’’ dedi.

2006 – Mısırlı Nobel ödüllü romancı Necip Mahfuz öldü.

Günün Olayı

Zafer

Ve Zaferle Gelen Zaferler

Bazı tarihçiler Ağustos ayını “Türk’ün Zaferler Ayı” olarak nitelerlerken ne kadar haklıdırlar.

Ağustos ayındaki zaferlerimize bakar mısınız?

Malazgirt Meydan Muharebesi, 26 Ağustos 1071

Otlukbeli Muharebesi, 11 Ağustos 1473

Çaldıran Meydan Muharebesi, 23 Ağustos 1514

Mercidabık Zaferi, 24 Ağustos 1516

Belgrad'ın Fethi, 29 Ağustos 1521

Mohaç Zaferi, 29 Ağustos 1526

Kıbrıs'ın Fethi, 1 Ağustos 1571

Sakarya Meydan Savaşı, 23 Ağustos 1921

Büyük Taarruz, 26-30 Ağustos 1922

Başkomutanlık Meydan savaşı 30 Ağustos 1922

Her ne kadar Otlukbeli ve Çaldıran savaşları da “Zaferler Ayı”ndaki zaferler arasında sayılsa da, bu iki savaş Türk devletlerine karşı kazanıldığı için, bunları “Zafer” diye tanımlamak benim Türklük bilincime pek uygun düşmüyor…

Ağustos ayındaki zaferlerinden Türk toplumunda en fazla iz bırakanı “Zafer” kelimesi ile en çok örtüşeni de 30 Ağustos Başkomutanlık Meydan Savaşı’dır…

30 Ağustos günü, ilk kez 1924'te Dumlupınar'da Çal Köyü yakınlarında Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal'in katıldığı bir törenle Başkumandan Zaferi adıyla kutlanmıştır. Zaferi kutlamak için iki yıl beklemenin en önemli nedeni 1923 yılının yeni Türkiye açısından hem ulusal hem de uluslararası alanda yoğunluğun had safhada olmasıydı.

Çal köyünde gerçekleşen ilk törende Mustafa Kemal, millî ruhun canlı tutulmasının önemini vurgulamış ve Meçhul Asker Abidesi'nin temelini eşi Latife Hanım ile beraber atmıştır.

Başkumandan Zaferi 1926'dan itibaren Zafer Bayramı olarak kutlanmaktadır. 1 Nisan 1926'da kabul edilen Zafer Bayramı Kanunu'nda 30 Ağustos Başkumandan Muharebesi gününün Cumhuriyet ordu ve donanmasının Zafer Bayramı olduğu, her yıl dönümünde bu bayram gününün kara, deniz ve hava kuvvetleri tarafından kutlanacağı belirtilir. Aynı yıl, dönemin Savunma Bakanı Recep Peker'in yayınladığı bir genelge ile bayram törenlerinde neler yapılacağı detaylı bir şekilde belirtilmiştir. Ancak 1930'ların ortalarına kadar ilk tören gibi üst düzeyde gerçekleşen Büyük Zafer kutlaması veya anma töreni yapılmamıştır. Hava Kuvvetlerinin ülke savunmasında önemli bir yeri olması nedeniyle, Tayyare Cemiyeti de 30 Ağustos tarihini "Tayyare Bayramı" olarak adlandırmıştır.

Zafer Bayramı için özellikle 1960'lardan itibaren daha kapsamlı ve katılımlı bir şekilde kutlamalar yapılmaya başlanmıştır. 30 Ağustos, Türkiye'de askerî okulların mezuniyet törenlerini yaptıkları gün olmuştur; ayrıca tüm subay ve astsubay rütbe değişiklikleri de bu tarihte geçerli olmaktadır. Zafer Bayramı uzun yıllar Genelkurmay Başkanı'nın tebrikleri kabul ettiği bir bayram olarak kutlanmış; bu durum Cumhurbaşkanı Abdullah Gül'ün Başkomutan sıfatıyla kutlamalara ev sahipliği yaptığı 2011 yılından itibaren değişmiştir.

Zafer kelimesi 30 Ağustos ile o kadar özdeşleşmiştir ki, Türk aileleri 30 Ağustos günü doğan çocuklarına “Zafer” veya “Muzaffer” adını vermeyi gelenek haline getirmiştir.

30 Ağustos günü doğan her kuşaktan Zafer İsimli ünlülerden bazılarını sıralayalım;

1941 - Zafer Kantarcıoğlu- hukukçu,

1942 - Zafer Ergin-  tiyatro oyuncusu,

1955 - Zafer Atay-  voleybolcu ve antrenör,

1961 - Zafer Algöz-  sinema ve dizi oyuncusu,

1962 - Zafer Tüzün-  futbolcu ve teknik direktör,

1966 - Zafer Şanlı-  bas gitarist- söz yazarı- besteci ve aranjör,

1986 - Zafer Yelen-  futbolcu,

Ve 30 Ağustos’ta doğdukları için “Zafer” ismi verilen çok sayıda arkadaşım var… Yani 30 Ağustos bize her yıl binlerce “Zafer” hediye etmeye devam etmekte…

Bu vesile ile 30 Ağustos’da doğan tüm “Zafer”lerin doğum gününü, milletimizin de Zafer Bayramını kutluyorum.

Güncelleme Tarihi: 30 Ağustos 2020, 10:35
banner3
YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER