Tarihte Bugün - Dünyanın En Kısa Ömürlü Rasathanesinin Açılışı

Tarihte Bugün - Dünyanın En Kısa Ömürlü Rasathanesinin Açılışı

19 Eylül
1575 - Padişah III. Murat'ın görevlendirdiği Müneccimbaşı Takiyüddin Efendi'nin öncülüğünde İstanbul Rasathanesi’nin , açıldı. 
1825 – Büyük İzmir yangını 2000 ev yok oldu. 10.000 kişi açıkta kaldı.
1920 – Peyam-ı Sabah'ta Ali Kemal: Hükümet'in istifasını ve yerine Anadolu harekatını bastıracak güçte bir hükümet kurulmasını istedi. Anadolu harekâtını bastırmada Damat Ferit’i yetersiz görenler, Eski Şeyhülislam Mustafa Sabri Efendi'yi başbakan yapmak istiyorlar
1921 -Meclis, Mustafa Kemal'e gazilik ve mareşallik rütbesini veren kanunu tartışmasız ve sürekli alkışlar arasında kabul etti. 
Lord Curzon, Türklerin elindeki İngilizlere karşılık Malta'daki bütün Türklerin serbest bırakılabileceğini, İstanbul'daki Yüksek Komiser'e bildirdi. Bu konuda Ankara Hükümeti ile görüşmelere başlanmasını istedi.
Gandi, Hindistan'ın Trichinopoly kentinde yapılan bir mitingde: "İngiliz ordusunda hizmet görmek, yalnız bir Müslüman için değil, her Hintli için günahtır" Yoksullar bile Türkiye'nin kurtuluşu bağışta bulunmak amacıyla bir kaç gün aç kalmayı göze aldılar. Müslüman kadınlar, ziynet ve mücevherlerini, hatta gelinler çeyizlerini yardım fonuna vererek eski eşyalarıyla evlenmeyi tercih ettiler
1922 - Orduya Çanakkale üzerine yürüme emri verildi. İkinci Süvari Tümeni, Edremit'ten Çanakkale üzerine hareket etti. 
General Harington, Çanakkale İngiliz Komutanı Tuğgeneral Marden'e Mustafa Kemal'in muhtemel bir saldırısını durdurma emri verdi.  Fransızlar ve İtalyanlar, Çanakkale'nin Anadolu yakasını boşalttılar
İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi, Mustafa Kemal'i fahri müderrisliğe seçti. Karar, Reis Vekili Necip Asım Bey tarafından bir telgrafla Mustafa Kemal'e bildirildi. 
1944 - Şair, yazar ve düşünür İsmet Özel doğdu 
1949 – CHP’li Nihat Erim, İzmit'te 'Küçük bir Amerika' vaadini ilk dile getiren politikacı oldu. Sekiz yıl sonra Celal Bayar da Türkiye için Küçük Amerika olma hedefini gösterecektir.
1951 - Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü, Türkiye ve Yunanistan'a NATO'ya katılma çağrısı yaptı.
1953 - Çanakkale Havaalanı ulaşıma açıldı.
1960 - Ermeni asıllı Demokrat Parti Milletvekili ve radyolog hekim Zakar Tarver Yassıada’da hapiste öldü.
1976 - THY'nin İstanbul-Antalya seferi ile 452 sefer sayılı uçuşunu gerçekleştiren Antalya adlı uçağı Isparta yakınlarında alçalma hatası nedeniyle Toros Dağlarına çarptı: 8'i personel 154 kişi öldü.
1979 - TMMOB tarafından, 54 ilde 736 işyerinde 100 binden fazla mühendis ve mimarın katılımıyla gerçekleştirilen büyük iş bırakma eylemi gerçekleştirildi.
1985 - Meksika'nın başkenti Meksiko'da meydana gelen 8.1 büyüklüğündeki depremde, 10.000 ila 40.000 kişi hayatını kaybetti.
1987 - 10. Akdeniz Oyunlarında serbest güreş millî takımı, 6 altın, 1 gümüş madalya ile takım halinde şampiyon oldu.
2000 - Egebank'ın eski sahibi Yahya Murat Demirel'e yurt dışına çıkış yasağı getirildi.
2002 - Tel Aviv'de bir otobüse düzenlenen intihar saldırısında 5 kişi öldü. Saldırının ardından İsrail tankları yeniden Filistin Devlet Başkanı Yaser Arafat`ın Ramallah'taki karargahına girdi.

Günün Olayı
Dünyanın En Kısa Ömürlü Rasathanesinin Açılışı


1520 yılında Kahire’de doğan, Takiyüddin, Mısır ve Şam’da çeşitli ilim adamlarından fıkıh, tefsir üzerine dersler almıştır. Müderris olan babasının, ailesi ile birlikte İstanbul’a gelmesi üzerine Takiyüddin, 16 yüzyıl Osmanlı döneminin en ünlü hocalarından Çivizâde Mehmed Efendi, Ebussuûd Efendi, Kutbüddinzâde Mehmed Efendi ve Saçlı Emîr’in yanında sürdürmüştür. Bilgi birikiminin artmasını ve özellikle astronomi ve matematik konularında derinleşmesini sağlayan bu öğrenim sürecinin sonunda Mısır’a giderek Kahire’de bazı medreselerde müderrislik yapmıştır. Daha sonra İstanbul’a gelerek Edirnekapı Medresesi’ne müderris tayin edilmiştir. Astronomi ve matematik konularında kendini yetiştiren, uzun yıllar gökbilim üzerine çalışan, astronomi ve optik alanında pek çok esere imza atan Takiyüddin’i Padişah İkinci Sultan Selim, 1571 yılında Müneccim Başı olarak atar. Artık, padişahın astronomi ve astroloji alanındaki başdanışmanıdır. III. Murat tahta çıktıktan sonra onun huzurunda astronomların o zamana dek kullandıkları yöntemlerin ‘bir yıl önceki takvim’ gibi eskimiş olduklarını ve yeni gözlemlerle değiştirilmeleri gerektiği yolundaki görüşü Padişahın çok saygı duyduğu hocası Hoca Sadeddin Efendi tarafından da desteklenince Sultan III Murad Takiyüddin’e rasathane kurma talimatı verir. 
Takiyüddin'in çağdaşı ve en önemli rakibi olan Danimarkalı Tycho Brahe'nin rasathanesindeki teknik donanımın aynısı İstanbul'a getirilir, Brahe'nin yanında çalışan uzman kadro ayarında bir ekip oluşturulur. Ve İstanbul Rasathanesi 19 Eylül 1975 tarihinde açılır.

Takiyüddin Sultan III. Murad’a sunduğu “ez-Zîcü’ş-Şehinşâhî” isimli eserinde, rasathanede gerçekleştirdiği gözlemler ve yaptığı aletler hakkında da bilgi verilir. Bu eserde; Ay, Güneş ve gezegenlere ilişkin gözlemlerin ayrıntılı olarak belirtildiği, ayrıca Satürn, Venüs ve Merkür gezegenleri için enlem tabloları hazırlandığı; Ay’ın, yeryüzünün ve diğer gezegenlerin hareketlerindeki düzensizliklerin günümüz değerlerine yakın ölçülerde açıklayan sonuçların çıkarıldığı görülmektedir.

Takiyüddîn'in en büyük destekçisi olan Sadeddin Efendi, zamanın şeyhülislâmı Ahmed Şemseddin Efendi ile bozuştu, şeyhülislâm saray kadınlarının da desteğini alıp padişahı rasathanenin "günah" olduğu yolunda doldurmaya başladı. "Gökyüzünün sırlarını bulmaya çalışan devletlerin hepsi batmıştır" dedi ve hükümdarı ikna etti. Üçüncü Murad 21.Ocak.1580 günü "Derhal yıkıla!" buyurdu ve Kapdan-ı Derya Kılıç Ali Paşa da, Takiyüddîn'in rasathanesini bir gecede yerle bir etti. Bu güzelim rasathanenin ömrü beş yıldan az sürdü…

Gemilerden atılan bombalar, yalnızca rasathaneyi, bilimsel gelişmeyi değil, Türklüğün hatta İslam dünyasının geleceğini yerle bir ettiler... 

Osmanlı'nın Takiyüddin'in yıkılan rasathanesinin bir benzerini ancak yaklaşık 200 yıl sonra kurabildi…


 

Sakarya Yenihaber

banner3
YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER