Tarihte bugün - Senedi İttifak nedir?

Tarihte bugün - Senedi İttifak nedir?

29 Eylül
1499- İnebahtı Kalesi fethedildi
1808 - Sened-i İttifak imzalandı.
1911 - İtalya, Osmanlı İmparatorluğu'na savaş ilan etti ve Trablusgarp Savaşı başladı.
1913 - II. Balkan Savaşı sonunda Osmanlı ile Bulgaristan arasında İstanbul Antlaşması imzalandı.
1916 – Öğretmen ve yazar İsmet Kür öldü.
1920 - Kazım Karabekir komutasındaki Osmanlı ordusu Ermenistan ile yaptığı savaş sonucunda Sarıkamış'ı ele geçirdi.
1920 - Lenin'in de hazır bulunduğu Rus Komünist Partisi Merkez Komitesi toplantısında, Anadolu hareketine "gerçek ve acil" bir yardım yapılmasına karar verildi.
1921 - TBMM'nde, Sakarya Savaşı'nda yararlıkları görülen 1 29 kişinin takdirname ile taltif edilmelerine, 234 kişiye de İstiklal Madalyası verilmesine tartışmasız karar verildi. Fevzi Paşa'ya orgenerallik, İsmet Paşa'ya ise tümgenerallik rütbesi verildi.
Meclis'in gizli oturumunda, İngilizlerin elindeki Malta tutuklularıyla Anadolu'da tutuklu İngilizlerin değiştirilmesi için Hükümet'e tam yetki verildi. TBMM, savaşa hazırlık için mali kaynaklan harekete geçirmeye devam ediyor. Damga vergisini 2-3 misli artıran kanun, 27'ye karşı 84 oyla kabul edildi. 30 sayılı bir başka kanunla da 1919  yılı sonuna kadar aşar ihale bedellerinden borçlu olan mültezimlerin, bunları 1921 yılı şubat sonuna kadar ödemeleri halinde gecikmeden doğan faiz borçlarının affedilmesi hükmü getirildi.
1922 - Özdemir Bey Müfrezesi, Kôysancak'ı işgal etti. İngilizler, çevredeki aşiretlere Türk birliğini Köysancak'tan uzaklaşmazlarsa kasabayı bombardıman edeceklerini bildirecekler, bunu yapacaklar, aşiretlerin karşı tutum alması üzerine birlik burayı boşaltmak zorunda kalacakur.
1923 - Birleşik Krallık Filistin Mandası oluşturuldu.
1924 - Musul Meselesi için Türkiye’ye İngiliz Notası. ‹İngilizler Türkiye’den, evliyayı bastırmak için girilen yerlerden çıkılmasını istemiştir
1938 - Fransa, İtalya ve Birleşik Krallık Münih Antlaşması'nı imzalayarak Nazi Almanyası'nın Çekoslovakya'nın Südet bölgesini işgal etmesini kabul etti.
1941 - Kiev'de Nazilerin Babi Yar başladı. İki günde 33.771 Yahudi öldürüldü.
1960 - Demokrat Parti mahkeme kararıyla kapatıldı.
1992 - PKK, Hakkâri-Şemdinli'deki jandarma taburuna saldırdı. 2'si astsubay 23 asker ile 5 korucu hayatını yitirdi. Saldırıdan sonra başlayan operasyonlarda 58 PKK mensubu öldürüldü.
1994 - Türkiye Adalet eski Bakanı ANAP'lı Mehmet Topaç, Ankara'daki bürosunda, Dev-Sol mensubu 4 kişinin silâhlı saldırısı sonucu öldü.
2007 - Nöropsikiyatr ve siyaset adamı Yıldırım Aktuna vefat etti..

Günün Olayı
Senedi İttifak

1807 yılında Kabakçı Mustafa ’nın önderliğinde gerçekleşen ayaklanma sonucu Üçüncü Selim  tahtan indirildi ve yerine Dördüncü Mustafa geçirildi. Üçüncü Selim’i tekrar tahta oturtmak için Rusçuk âyanı Alemdar Mustafa Paşa İstanbul’a yürüyünce isyancılar Üçüncü Selim’i öldürdüler. Bunun üzerine Alemdar Mustafa Paşa tahta İkinci Mahmut’u geçirdi. Kendisi de Sadrazam oldu.
Alemdar Mustafa Paşa, devletin otoritesini İstanbul’da tekrar kurdu. Ancak Rumeli ve Anadolu’da bir nevi bağımsız yönetim kuran âyanlar, merkezin otoritesini tanımamaya başlamışlardı. Alemdar Mustafa Paşa, merkezî otoriteyi taşrada hâkim kılmak için Rumeli ve Anadolu âyanlarını İstanbul’a davet etti. 
Sadrazam Alemdar Mustafa Paşa  başkanlığında âyanlar, ile  devletin ileri gelenleri arasında 29 Eylül 1808’de Kağıthane’de büyük bir toplantı yapıldı. Toplantıda varılan kararlar “Sened-i İttifak” adı verilen bir belgede tespit edildi ve bu belge Sadrazam, Şeyhülislâm, Kaptanpaşa, Sadrazam Kethüdası, Yeniçeriocağı, Defterdar ve bazı vezirler ile Ayanlar tarafından imzalanıp mühürlendi Daha sonra Padişah İkinci Mahmut  Sened-i İttifakı onayladı.
Sened-i İttifak içeriği itibarıyla merkezi iktidarı sınırlandıran bazı maddeleri barındırsa da, Sened-i İttifak’ı bazılarının iddalarının aksine, Türkiye’de demokrasi ve anayasacılık hareketlerinde önemli bir dönüm noktası olduğunu söylemek mümkün değildir. Zira gerek Padişah gerekse Ayan’lar Sened-i İttifak’a inanmamışlardır.  II. Mahmut bunu şartların zorlamasıyla imzalamış,  Alemdar Mustafa Paşa Yeniçeriler tarafından ortadan kaldırılırken sessiz kalmış, gücü eline geçirir geçirmez de merkezi idareyi yeniden tesisi etmek için çalışmıştır. . Ayanlar da Sened-i İttifak’ı benimsememişlerdir.  Zaten senedi sadece dört ayan imzalamıştı. Arnavutluk’ta Tepedelenli Ali Paşa, Mısır’da Mehmet Ali Paşa gibi büyük ayanlar isyan ve ayrılık hareketlerini sürdürmüşlerdir.  Sonuçta Sened-i İttifak imzalayan tarafların bile imzalamadığı, ölü bir belgedir…
Ama bu ölü belge nedense, Türkiye’de Anayasa hareketlerinin başlangıcı olarak kabul edilir.

 

Sakarya Yenihaber

banner3
YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER