Tarihte bugün - Türk'ün Ateşle İmtihanı

Fazlı Köksal yazdı...

Tarihte bugün - Türk'ün Ateşle İmtihanı

28 Ağustos
1499 - Mustafa Paşa komutasındaki Osmanlı Donanması, Mora yarımadasında Venedik kontrolünde kalan son kale olan İnebahtı'yı fethetti.
1888 - Ziraat Bankası Nizamnamesi (Tüzüğü) yürürlüğe girdi. İlk defa faiz karşılığı mevduat kabul edildi. Nominal sermayesi 10 milyon TL olan Ziraat Bankası hükümetin himayesinde ve Ticaret ve Nafia Nezareti'nin kontrolü altında bir Devlet Müessesesi oldu.
1905 – İsmail Gaspıralı’nın oturum başkanlığını yaptığı “I. Bütün Rusya Müslümanları Kurultayı” so9na erdi. Kongre için resmî izin alınamadığından Nijniy Novgorod’da bir nehir gemisinde gezintisi süsü verilerek 15-28 Ağustos 1905 tarihinde kurultay yapılmıştı.
1918 – bingöl’in Solhan ilçesi Rus-Ermeni işgalinden kurtuldu.
1920 - Kuvayı Milliye Hendek'i isyancılardan kurtardı. Böylece, 8 Ağustos'ta başlayan İkinci Düzce Ayaklanması sona erdirildi.
1922- Büyük Taarruzun üçüncü günü. Şiddetli çarpışmalar devam ediyor. Yunanlılardan savaş araç ve gereçleri ele geçirildi. Yunan kuvvetleri yarıldı. Yunan Başkomutanlığı İzmir'e giden hatların korunmasını emrettiyse de Papulas bu emri alamadı. Birinci Tümen Komutanı Franko raporunda, zayiatın büyük olduğunu, askerlerin savaşmak istemediğini, savaştan kaçma eğilimlerinin görüldüğünü bildirdi. Yunan ordusunun birlikleri arasında bağlantı kesildi. İsmet Paşa, Birinci ve İkinci Ordulara emrinde düşmanın savaşı nerede kabul edeceğinin belli olmadığını, amacın onu Anadolu içinde imha etmek olduğunu, çekilme yolunun kesilmesi gerektiğini bildirdi. Kocaeli Grubu Kumandanlığına bölgesindeki harekatın gizli tutulmasını, yaklaşma yürüyüşlerinin geceleri yapılmasını, gündüzleri örtülü olarak saklanılmasını emretti. Yunanlıların ilk hatları tamamen ele geçirildi ve çekilme yolu tamamıyla tutuldu. 
13 Temmuz 1921 'de Yunanlılar tarafından işgal edilen Sincanlı (Sinan Paşa) kurtarıldı.
Başkomutan Afyon'a gitti. Yol kaybedildiğinden ondan sonra yola çıkanlar şehre daha önce vardı. Afyon yanıyor. Halk, kumandanlara sevgi gösterilerinde bulunuyor. Mustafa Kemal, Belediye dairesinde kaldı.  Afyon halkı, şehirden geçen Türk askerlerine ikramda bulunmakta yarış etti. Yol kıyılarına dizilerek askere su, helva, pilav dağıttı. Afyon bir ana baba günü yaşadı. 
Mustafa Kemal Paşa İcra Vekilleri Heyeti Başkanı Rauf Bey’e çektiği telgrafta : “…Askerlerimiz pek keyiflidir. Yorulmak bilmiyorlar. Bu gece Afyon-Karahisar’dayım, halk şenlik yapıyor” dedi..
Başkomutanlık ve Batı Cephesi karargâhları Afyon'a taşındı.
Almanya'dan satın alınıp Rusya ile Karadeniz'den vapurla Samsun'a, oradan uçarak dün Ankara'ya gelen iki uçak, Bolvadin ile Çay istasyonu arasındaki alana indi. Cephe komutanlığı Çay'daki uçak bölüğünün Afyon'a nakledilmesini emretti. Ordu ilerledikçe peşi sıra uçak bölüğü de; sırası ile Uşak, Salihli ve İzmir'e nakledilecektir. 
Yunan Hükümeti’nin işgal altındaki Türkiye topraklarında yaşayan 1903 doğumlu Rumları askere alma kararı Hacıanesti imzasıyla emir olarak yayımlandı. Yunan ordusunda 35.000 Türkiyeli Rum gönüllü olarak çarpışıyor
Savaş, Meclis'te konuşuluyor. Mustafa Kemal'in, iki gündür devam eden savaş, Afyon'un kurtarıldığı ve düşmandan çok sayıda esir ve ganimet alındığı konusundaki telgrafı Mecliste okundu. Rauf Bey, Rus ve Azerbaycan Elçilerinin de kutlamalarını ilettiklerini belirtti. Meclis de orduya yardım ve başarı dileklerinin bildirilmesine karar verdi ve başarının devamı için dua okundu.
Halide Edip Türkün Ateşle İmtihanı’nda o gün Mustafa Kemal Paşa ile Afyon’da karşılaşmasını şöyle anlatır; Sokaklar, insan çağlayanları ile doluydu. Mustafa Kemal Paşa'nın başında yüz güneş birden doğmuş gibi yüzü parlıyor. "İzmir'i aldıktan sonra artık biraz dinlenirsiniz Paşam, çok yoruldunuz?" dedim. "Dinlenmek mi? Yunanlılardan sonra birbirimizi yiyeceğiz." dedi. 
1928 - Atatürk’ün, öğretmenlerin yeni yazıyı öğrenme ve öğretmedeki fedakâr çalışmaları nedeniyle Millî Eğitim Bakanı Mustafa Necati Bey’e telgrafı: “Yeni Türk yazısını öğrenmek ve öğretmek hususunda memleketin her tarafında sarf edilen ateşli faaliyet ve çalışmaların derin bir haz ve memnuniyetle görüyorum. Öğretmenlere teşekkür ve selâmlarımın iletilmesini rica ederim”
1930 - Edirne'de Türk Cumhuriyet Amele ve Çiftçi Partisi kuruldu. Hükümet partinin faaliyete geçmesine izin vermedi.
1934 - Üsküdar-Kadıköy tramvay hattının ilk denemesi yapıldı.
1954 - Cumhurbaşkanı Celâl Bayar, Savarona yatı ile Yugoslavya'ya gitti.
1963 - ABD'de Güney'den başlayan "Sivil Haklar Yürüyüşü" Washington'da Lincoln Anıtı önünde son buldu. Martin Luther King, Jr., 200.000 kişiye hitaben ünlü I Have a Dream konuşmasını yaptı.
1964 - Ankara'da 20 bin genç ABD Büyükelçiliği'ne yürüdü, Yunanistan Büyükelçiliği de taşlandı.
1974 - Keban Barajının Hidroelektrik Santrali'nde elektrik üretilmeye başlandı.
1979 - Nesrin Olgun, Manş Denizi'ni yüzerek geçen ilk Türk kadını oldu.
1987 - Yapımı 20 yılda tamamlanan Kocatepe Camii, Başbakan Turgut Özal tarafından açıldı.
1987- Okula başlama yaşı 6’ya indirildi.
1988 - Almanya'daki Ramstein Hava Üssü'nde yapılan havacılık gösterileri sırasında, İtalya Hava Kuvvetleri gösteri takımının üç uçağı, havada çarpışarak seyircilerin üzerine düştü; 75 kişi öldü, 346 kişi yaralandı.
1991 – Bağımsız Tuva Cumhuriyeti kuruldu. Tuvalar Şaman dinini benimsemiş Türklerdir.
1991 - Mikhail Gorbachev, Sovyetler Birliği Komünist Partisi Genel Sekreterliği'nden istifa etti.
1996 – PKK’ya yönelik operasyonda 43 PKK militanının öldürüldüğü açıklandı
1999 - 23 Nisan 1999'dan önce işlenmiş suçları kapsayan Af Yasa Tasarısı, TBMM'de kabul edildi.
1999 - Ağır sıklet boksörü Sinan Şamil Sam, Dünya Profesyonel Boks Şampiyonu oldu.
2001 - Üzeyir Garih'in öldürülmesiyle ilgili aranan İstanbul Hasdal Mekanize Alay Komutanlığı'nda askerliğini yapan er Yener Yermez firar etti.
2007 - Abdullah Gül, 339 oyla TBMM tarafından 11. Cumhurbaşkanı seçildi.
2008 – Şair İlhan Berk vefat etti
2015 – Gazeteci Yazar Oktay Akbal vefat etti.

Günün Kitabı
Türk'ün Ateşle İmtihanı

İstiklal Savaşımız pek çok kitaba konu olmuştur. 
Şu Çılgın Türkler, Kutsal İsyan, Allah’ın Süngüleri, Reis Paşa, Yüzbaşı Selahattin’in Romanı gibi gerçek olayları hareket noktası alan belgesel romanlar…
Yaban, Sadom Gomore, Ankara, Ateşten Gömlek, Küçük Ağa, Yorgun Savaşçı, Kalpaklılar, Esir Şehrin İnsanları, Vurun Kahpeye, Halas, Dikmen Yıldızı gibi kurmaca romanlar…
Genel Kurmay Başkanlığı yayınları arasından çıkan İstiklal Savaşının stratejisi ve askeri hareketleri anlatan askeri kitaplar…
Yüksek Lisans ve Doktora tezleri… 
Bilimsel yayınlar…
Ve Anılar: Başta Atatürk’in büyük eseri Nutuk olmak üzere; Kazım Karabekir’in İstiklal Harbimiz; Fahrettin Altay’ın Türk Kurtuluş Savaşında Süvari Birliklerimiz; Celal Bayar Ben de Yazdım; Salih Bozok Hep Atatürk’ün Yanında; Ali Fuat Cebesoy Milli Mücadele Hatıraları; Fevzi Çakmak Birinci, İkinci İnönü Savaşları ve Sonrası; İzzetttin Çalışlar İstiklal Savaşı Hatıratı; Vecihi Hürkuş Bir Teyyarecinin Anıları; İsmet İnönü Sakarya’dan İzmir’e; Rıza Nur Hayat ve Hatıratım; Rauf Orbay’ın Hatıraları; İsmail Hakkı Tekçe’nin anıları; Mehmet Şevki Yazman İstiklal Savaşında Mehmetçik…  Hatta uşakların, şoförlerin anıları…

Yüzlerce belki binlerce kitap…

Tüm bu kitaplar İstiklal Savaşımızı anlamamız açısından çok önemlidir… 
Ama bir kitap var ki İstiklal Savaşı’nı ve onun ruhunu kavramamız açısından çok önemlidir: Ateşten Gömlek…

Fikirlerine çok değer verdiğim bir arkadaşım der ki; “Elimde yetki olsa Ateşten Gömlek’i zorunlu ders kitabı olarak okuturum”. Bu kanısında bence de çok haklıdır…

Halide Edip Türk Kadınının ak yüzdür… Sultanahmet Mitinginin unutulmaz hatibi, Milli Mücadeleye katılmak için, zor şartlarda bazen kağnı üstünde bazen at sırtında yapılan çok az kadının cesaret edebileceği zorlu yolculukla Ankara’ya gelen bir yurtsever,  yazan okuyan araştıran bir Türk kadını, eğilmeyen, bükülmeyen doğru bildiğini savunan, doğru bildiği konularda Atatürk’ün bile karşısına dikilen, Türkçü, feminist bir kadın. Bazen gönüllü hemşire, bazen Halide Onbaşı her zaman yurtsever… Bazen ABD Mandacılığını çıkar yol görüp yalpaladığı anlar olmuşsa da o yanlış yolda ısrarcı olmamış, Tam Bağımsız Türkiye için mücadele etmiştir…

Nemrut Mustafa Divanı’nın Mustafa Kemal Paşa ile birlikte idama mahkum ettiği yedi kişiden biriydi Halide Edip Hanım…

Halide Edip, Milli Mücadele’nin o zor günlerini, yiğit insanlarını olduğu kadar korkakları, Milliciler yanında hainleri “Ateşten Gömlek” ve ”Vurun Kahpeye” romanlarında okuyucuya aktarmakla kalmamış,  romanlarında kurmaca kahramanların gözünden anlattığı, onlarla yaşattığı Kurtuluş Savaşını, ”Türk’ün Ateşle İmtihanı”nda Halide Onbaşı’nın gözüyle gerçek olaylarla görmemizi sağlamıştır. 
“Türkün Ateşle İmtihanı” bir anı kitabı. Kurtuluş Savaşı’nın Halide Onbaşı’sı Halide Edip Adıvar bir kadın, bir asker, bir yazar, bir milliyetçi ve bir insan olarak İstiklal Savaşımızı bize aktarıyor… 
Kitabı diğer İstiklal Savaşı anılarına nazaran üstün kılan yönü akıcılığı, bir roman lezzetinde olması…  Kitap iyi bir gözlem gücü ile fark edilebilecek çarpıcı ayrıntılar sizi sarmalıyor, bazen kadın duyarlılığı, bazen asker disiplini öne çıkıyor… Kitap boyunca siz de Halide Onbaşı ile birlikte İstiklal Savaşı’na katılıyorsunuz. Bazen gözlemci olarak izliyorsunuz. Başta Mustafa Kemal olmak üzere İstiklal Savaşının komutanları ile yapılan görüşmelere, onların kendi aralarındaki konuşmalarına tanıklık ediyorsunuz..
İhanetlere, acze, imkânsızlıklara öfkeleniyor,  cesaretler, kahramanlıklar ve fedakârlıklar karşısında böyle bir milletin ferdi olduğunuz için gurur duyuyorsunuz. 
Halide Onbaşı’yı bazen beyaz önlüğü içinde bir hastanede hemşire, bazen atının üzerinde bir onbaşı, bazen karargâhta tercüman, bazen komuta kademesinin yakın arkadaşı özetle Kurtuluş Savaşının her yerinde olan ve bu durumu müthiş gözlem gücüyle bize aktaran Ateşten Gömlek bu nedenle de Nutuk ile birlikte okunması gereken anı kitaplarının en başında gelir…
Türkün Ateşle İmtihanı yalnızca bir anı kitabı mı? Kesinlikle hayır… Bu kitap; Türk’ün kahramanlığının, Ergenekon’dan ikinci çıkışının, kadın bir ozanın kopuzuyla anlatıldığı bir destandır…
Özetle, bu günlerde okunması gereken, okuyanlar için de yeniden okunması gereken temel bir eser…

Sakarya Yenihaber

banner3
YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER